maandag 29 november 2021

Ine Boermans – Een opsomming van tekortkomingen


Ine Boermans studeerde aan de kunstacademie en had een galerie. Sinds 2016 schrijft zij. Zij volgde een schrijfcursus bij Nicolien Mizee. Een opsomming van tekortkomingen is de debuutroman van Boermans. Vanaf de eerste pagina was ik verkocht. “De wachtkamer ruikt naar wc’s die te weinig zijn doorgespoeld. Aan een muur naast de deur hangen informatieve posters: een oproep voor de Nationale Depressiedag van twee jaar geleden en een oude cursus Intuïtief ademen. BEGIN NU MET ADEMEN staat er in grote letters. Mijn nieuwe psych heeft een vriendelijk, vierkant hoofd, een ruimvallende mintgroene bloes en een grote bril. De foto op zijn website is van jaren geleden. Hij wil weten waarom ik er ben.” Na deze beginzinnen wil je toch meteen het hele boek uitlezen!

donderdag 25 november 2021

Delphine Lecompte - Beschermvrouwe van de verschoppelingen 2


 

Delphine Lecompte is van een obscure dichter uitgegroeid tot een bekende Vlaming. Bij de Vlaamse versie van De Slimste Mens mocht zij haar bizarre humor op onschuldige kijkers loslaten. Sinds kort schrijft zij ook proza. Eerder dit jaar verscheen Beschermvrouwe van de verschoppelingen en nu is er alweer een tweede verhalenbundel vol met vreemde jeugdherinneringen, krankzinnige hersenspinsels en avonturen met de voormalige vrachtwagenchauffeur, de pedofiele tuinman, de oude kruisboogschutter en vele andere wezens uit haar hallucinaties opwekkende universum.

 

maandag 22 november 2021

Warna Oosterbaan – Het leven van dingen


Sommige onderwerpen zijn zo breed dat er bibliotheken vol over geschreven kunnen worden. Over dingen, zo’n beetje alles wat er buiten mensen en natuur om te vinden is in de wereld, is relatief weinig geschreven. Dat is opmerkelijk, maar ook begrijpelijk. Waar moet je beginnen? En hoe beperk je je onderwerp zodat het een leesbaar geheel blijft. Warna Oosterbaan is daar goed in geslaagd. Ik vind het sowieso een fascinerend onderwerp en las Het leven van dingenmet gretigheid.

dinsdag 16 november 2021

Thomas Verbogt – Schrijven is ritme


 

Ik ben altijd nieuwsgierig naar schrijvers die workshops geven om anderen het vak van schrijven te leren. Is schrijven wel te leren of moet je al een hoeveelheid talent hebben? En wat vertel je iemand zonder talent? Welke regels moet zo iemand volgen? De weerslag van dit lesgeven is door een aantal schrijfdocenten verwerkt tot een boek, hoe kan het ook anders. Het beste boek dat ik ken in dit genre is Onder de motorkap van het schrijverschap van Renate Dorrestein, wat eigenlijk veel meer is dan een boek over (leren) schrijven. Een belangrijk punt dat Dorrestein maakt na het behandelen van technieken en regels is dat er uiteindelijk geen regels blijken te bestaan.

 

zondag 14 november 2021

Karel en Josef Capek - Pudlenka


Pudlenka is de naam van een van de vele katten van Karel Čapek. Deze recente heruitgave is van uitgeverij Voetnoot, het origineel is uit 1933. Josef, de broer van Čapek tekende eraan mee. De vormgeving van deze Nederlandse vertaling is eender als die van de vertaling van het twee jaar terug verschenen Dasja, eveneens vertaald door Edgar de Bruin. Pudlenka gaat niet alleen over de katten van Čapek. Het grootste deel gaat over zijn honden. Čapek was een dierenvriend, maar ook blijkt uit dit verslag dat hij de geslachtdrift van zijn honden en katten niet in toom kon houden. Voortdurend was hij in zijn kennissenkring aan het leuren met jonge katjes.

woensdag 10 november 2021

Alex Schulman – De overlevenden


In Zweden is Alex Schulman een populaire en gevreesde columnist. Hij maakt ook een zeer goed beluisterde podcast. Als schrijver kreeg hij bekendheid met autobiografische boeken over zijn familie. De overlevenden is zijn eerste roman. De Nederlandse vertaling is van Angélique de Kroon. Door verschillende mensen werd mij dit boek aangeraden. Ik las er ook louter positieve verhalen over. De uitgever heeft het over “een weergaloos en intens verhaal”. De verwachtingen waren dus hoog gespannen. Dan kan een boek alleen maar tegenvallen en dat deed het ook.

maandag 8 november 2021

Anne van den Dool - Vluchthaven


Anne van den Dool schrijft veel: recensies, essays, beleidsstukken, poëzie en meer. Ik kom haar naam steeds vaker tegen: in de NRC, Vrij Nederland, Poëziekrant, Awater, Tirade en in/op nog wel tien bladen en websites. Zij is ook actief binnen de bibliotheekwereld en schrijft visiestukken voor de KB en voor de OBA. Daarnaast heeft zij tijd over om romans te schrijven! Vluchthaven uit 2020 is haar tweede roman.

maandag 1 november 2021

Kees ‘t Hart - Victorien, ik hou van je


In een grijs verleden heb ik wel iets gelezen van Kees ’t Hart, maar er staat mij niets meer bij van de inhoud van zijn werk. Victorien, ik hou van je is zijn meest recente boek. Het is een bonte verzameling stukken: korte verhalen, beschouwingen over schrijvers, grappige stukjes en poëzie. Ik luister graag naar de podcast De Nieuwe Contrabas. Volgens Chrétien Breukers - een van de twee presentatoren, de ander is Hans van Willigenburg - komen in dit boek alle kanten van zijn werk en persoon aan bod. Hij besprak het lovend en ik spoedde mij naar de bibliotheek om het te lenen.

 

zondag 31 oktober 2021

Nicolien Mizee – Hoog en laag springen


Hoog en laag springen is het vierde deel in de reeks Faxen aan Ger. Het verscheen dit jaar en het bestrijkt de periode 1 juni 1999 t/m 22 februari 2000, dus ruim vierhonderd pagina’s voor nog geen jaar. Zouden we nu nog twintig delen Faxen aan Ger kunnen verwachten? Ik denk het niet. In een interview met Gijs Groenteman liet Nicolien Mizee weten dat zij nog steeds faxt aan Ger, maar dat de hoeveelheid tekst minder is geworden.

Babs Gons - Doe het toch maar


Voor het zomernummer van Awater (2021) schreef ik de volgende recensie:

Babs Gons, vooraanstaand performer van spoken word en een veelgevraagd dichter, schrijft al decennialang, maar haar poëzie was tot voor kort vooral te horen. In haar gedichten weet ze te vatten wat er zoal leeft in de maatschappij. Zowel op voordrachtavonden als in talkshows bracht zij haar gedichten op het podium. Daarbij schuwt ze pijnlijke onderwerpen, zoals ons slavernijverleden, niet. Als organisator en pleit bezorger is zij een voorbeeld voor de jonge spoken word generatie. In 2019 stelde ze de bundel Hardop samen, waarin achttien spoken word dichters in gedrukte vorm aan het woord kwamen, onder wie Dean Bowen, Neusa Gomes en Siham Amghar. 

zaterdag 30 oktober 2021

Antonio Damasio – De vergissing van Descartes


Descartes’ Error kwam uit in 1994 en werd snel een bestseller. Het populairwetenschappelijke boek werd een jaar later vertaald in het Nederlands en ook in ons land werd het een succes. Deze negende druk is uit 2019. Het boek heeft dus nog steeds een lezerspubliek. Toen het uitgebracht werd had ik er wel over gehoord maar het kwam er niet van het te lezen. Neurowetenschap, het menselijk brein en rare neurologische afwijkingen interesseerden mij toen ook al. Ik las gretig de boeken van Oliver Sacks. Maar iets weerhield mij ervan het boek van Damasio te lezen.

woensdag 20 oktober 2021

Ramsey Nasr – De fundamenten


In de begintijden van Corona werd er veel gesproken over de toestand in de wereld en over onze samenleving in het bijzonder. Algemeen werd deze benoemd in termen van crisis. Veel mensen voelden de behoefte om duiding te geven en vaak werd de pandemie in verband gebracht met hoe wij als mensen omgaan met onze planeet. Ramsey Nasr is een van hen. Hij schreef voor NRC Handelsblad een paar stukken die hij bundelde en aanvulde. Het resultaat is De fundamenten. Het is een boekje geworden vol grote woorden. Ik ben het vrijwel altijd met hem eens, maar wie niet? Het essay bevat vooral veel open deuren. Misschien ligt dat aan de actualiteit van het onderwerp. Wat een jaar geleden een verrassend inzicht was, is nu een afgekloven cliché geworden.

zondag 17 oktober 2021

Nicolien Mizee - Allesverpletterende


Inmiddels ben ik geheel verslingerd geraakt aan de Faxen van Ger. In dit derde deel (uitgebracht in 2019) schrijft Nicolien Mizee wederom over haar dagelijkse leven, haar jeugd en familie, haar bewondering voor Ger en over haar soms moeizame verhouding met Louise. Niks nieuws dus, maar wel aangenaam om te lezen. Zij geeft haar kijk op het leven aan de hand van kleine gebeurtenissen, maar deze verraden veel over haar opmerkelijke innerlijke leven, dat vol tegenstrijdigheden lijkt te zitten. 

woensdag 13 oktober 2021

Joost Oomen – De zon als hij valt


Het Perenlied uit 2020 was het romandebuut van Joost Oomen, maar niet het eerste proza dat hij publiceerde, dat was De zon als hij valt. Dit boekje verscheen in 2016 als chapbook bij literair productiehuis Wintertuin. Voor liefhebbers van Het Perenlied is dit een aanrader, evenzo voor mensen die met plezier Oomen hebben zien deelnemen aan De slimste mens.

donderdag 7 oktober 2021

Elfie Tromp - Pietà

 


Elfie Tromp acteert, presenteert, danst, dicht en zingt. En zij schrijft romans. Pietà is haar derde. Het boek werd vorige week gepresenteerd in Annabel. Het kon weer. In Pietà brengt Tromp actuele maatschappelijke onderwerpen samen in een veelstemmig verhaal dat elementen heeft van een thriller en bij vlagen grappig is. De hoofdpersoon, diegene die de anderen in beweging brengt, doet zelf heel weinig. Het enige wat Joshua doet, een jongen van 21 die bij zijn moeder woont, is in een standbeeld klimmen en er niet meer uit komen.

maandag 27 september 2021

Said El Haji – De dagen van Sjaitan


 

De dagen van Sjaitan is het debuut van de Rotterdamse schrijver Said El Haji. De boekpresentatie vond plaats op zijn vierentwintigste verjaardag in het jaar 2000. In het nawoord bij deze recente heruitgave van Jurgen Maas schrijft hij dat het boek geen kunstzinnig product was, maar een hartenkreet. Hij verontschuldigt zich voor de gammele stijl. Het boek gaat over een Marokkaanse jongen die zich afzet tegen zijn streng Islamitische vader. Het tijdstip van verschijnen van De dagen van Sjaitan is belangrijk. Het is vóór 11 september, vóór Bin Laden en vóór Geert Wilders. Paul Scheffer was de enige ‘extremist’, schrijft El Haji in het nawoord. 

 

vrijdag 24 september 2021

Nicolien Mizee – Voor God en de Sociale Dienst


 

Voor God en de Sociale Dienst is het debuut van Nicolien Mizee uit 2000. De korte roman heeft de opbouw van een aantal faxen en is geheel autobiografisch. Omdat ik net de eerste twee delen van de Faxen aan Ger gelezen heb kwam veel mij erg bekend voor. Sommige passages komen woordelijk overeen. Leuk is dat ik las over haar plannen een boek uit te brengen op basis van haar faxen. Verschillende mensen uit haar omgeving reageerden hier tamelijk opgewonden op en wilden niet in het boek genoemd worden. Vreemd genoeg heeft Ger een ander naam gekregen, Sam. Dat is volgens mij het enige wat verzonnen is in dit debuut.

maandag 20 september 2021

Nicolien Mizee – De porseleinkast


 

 

Het tweede deel van deze Faxen aan Ger (uitgegeven 2018) gaat gewoon door waar het eerste deel stopte, in juli 1997. De 450 pagina’s beslaan een jaar. Onlangs is deel vier verschenen dat tot het jaar 2000 gaat. Wij lezers kunnen dus nog even vooruit. In De porseleinkast schrijft Mizee even eerlijk en niets verhullend als in het eerste deel, zowel tegenover zichzelf als tegenover andere mensen. Zij vertelt over misverstanden in de omgang met anderen, over haar jeugd, haar werk als model en als scenarioschrijver en over haar verering van Ger. Daarbij is zij erg grappig, ondanks de depressies waar zij regelmatig in verzinkt.

 

zaterdag 18 september 2021

Herman Koch – Een film met Sophia


 

Een nieuw boek van Herman Koch verkoopt altijd goed. Een film met Sophia kwam vorige week binnen op de eerste plaats van de bestseller top 60. Toch neemt de aandacht in de media bij ieder nieuw boek af. Misschien dat hij zelf niet meer zo zit te wachten op interviews en televisieoptredens. Hij wordt ouder en zijn enthousiasme voor media-aandacht neemt af. Zowel in de roman als in een recent radio-interview komt het onderwerp ouder worden en nieuwsgierigheid voorbij. Alom wordt beweerd dat je zo jong bent als je je voelt, wanneer je maar nieuwsgierig blijft. Dit is een mythe. Koch geeft zelf toe dat de nieuwsgierigheid bij hem aan het afnemen is. Hij was onlangs zelfs opgelucht dat een buitenlands uitstapje niet doorging. Zijn wereld wordt met het ouder worden kleiner en hij is er niet bedroefd om.

 

zondag 12 september 2021

Said El Haji – Gemeente zegt ik Nederlands leren


De Rotterdamse schrijver Said El Haji debuteerde in 2000 met De dagen van Sjaitan. De roman had onmiddellijk succes. Daarna kwam hij onder andere met een verhalenbundel en twee romans, de laatste in 2011. Naast schrijver is hij NT2-docent. Hij geeft les aan mensen voor wie Nederlands de tweede taal is, nieuwkomers, maar ook mensen die al decennia in Nederland wonen. In Gemeente zegt ik Nederlands leren doet hij verslag van het lesgeven. Het boek is geen roman, maar een gefictionaliseerde weergave van zijn ervaringen als docent. Namen van personen zijn verzonnen.

donderdag 9 september 2021

Emmanuel Bove - Reis door een appartement



De Franse schrijver Emmanuel Bove (1898-1945) is bekend om zijn korte romans waarin hij vooral eenzame mannen portretteert die worstelen met hun positie in de maatschappij. Armoede, verveling en botsingen door standsverschillen zijn terugkerende thema’s. Emmanuel heette bij geboorte Bobovnikoff, maar In Frankrijk was tijdens de Eerste Wereldoorlog iemand met een Russische naam verdacht. In zijn leven maakte hij zelf zowel maatschappelijke stijgingen als dalingen mee. Hij moest zijn familie, zijn eigen gezin en dat van zijn ex onderhouden. Hij schreef niet alleen voor zijn plezier, maar ook om geld te verdienen. Als een razende schreef hij een korte periode in zijn leven pulp om in leven te blijven, maar hij werd er zeer ongelukkig van.

maandag 6 september 2021

Nicolien Mizee – De kennismaking


Sommige schrijvers waardeer je omdat zij goed een verhaal kunnen vertellen, anderen vanwege de stijl of de merkwaardige onderwerpkeuze of omdat zij boeiend personages van binnenuit kunnen beschrijven. Een ander slag schrijvers blijf ik lezen omdat de persoon fascinerend is. Werk en persoon vallen samen of vullen elkaar aan. Ik wil dan alles van zo iemand lezen en weten en doe mijn best een oeuvre compleet te krijgen. Voorbeelden van dergelijke schrijvers in het Nederlands taalgebied zijn voor mij onder vele anderen: W.F. Hermans, Simon Vestwijk, Rascha Peper, Esther Gerritsen en LH. Wiener. Dan is er nog een ander slag schrijvers, waarbij je het idee hebt dan je mee kunt kijken in hun hersenpan. Je denkt ze te begrijpen en zou zo een boek kunnen binnenstappen om mee te praten en mee te denken. Je voelt sterke verwantschap. Dit zijn voor mij schrijvers als Maarten ’t Hart, J.J. Voskuil, Frida Vogels en A.L. Snijders. Een voorwaarde voor deze verwantschap is misschien dat je met dergelijke schrijvers nooit in het echte leven een gesprek hebt gevoerd. Een andere voorwaarde om deze eenzijdige verwantschap aan te gaan is dat een schrijver een flink aantal boeken moet hebben geschreven. Om mij met hem of haar te kunnen vereenzelvigen is volume nodig. 

vrijdag 3 september 2021

Jonathan Drori – Een reis om de wereld in 80 planten


Eerder las ik van Jonathan Drori het schitterende boek Een reis om de wereld in 80 bomen. Dit recent verschenen plantenboek heeft eenzelfde opzet als het bomenboek. In tachtig hoofstukjes vertelt Drori in het kort de geschiedenis van evenveel planten, met name hoe mensen vanaf duizenden jaren terug deze planten hebben gebruikt. Hij houdt ervan om allerlei opmerkelijke eigenschappen van deze planten naar voren te halen. De illustraties van Lucielle Clerc zijn even mooi als in het bomenboek.

woensdag 25 augustus 2021

A.L. Snijders / Erik Harteveld – Koude oorlog aan de IJssel



Toen ik dit boek aanschafte wist ik niet wat ik kon verwachten. Het onderwerp is de IJssellinie. Ik kocht het boek vanwege de bijdrage van A.L. Snijders. Het is een merkwaardig boek. Het is een liefdesgeschiedenis in brieven, een spannend verhaal uit de koude oorlog, een historisch document en een verzameling zkv’s, zeer korte verhalen die zich afspelen op of rond de IJssel en verband houden met de linie. Erik Harteveld is muzikant, dichter, acteur, wat niet eigenlijk? Hij is ook Ruslandkenner. 

dinsdag 24 augustus 2021

Szczepan Twardoch – Het zwarte koninkrijk


Het zwarte koninkrijk uit 2018 volgt op De koning dat in Polen twee jaar ervoor uitkwam. Szczepan Twardoch (1971) is een bestsellerauteur en zijn boeken zijn het meer dan waard om te worden vertaald. Deze recente vertaling is van Charlotte Pothuizen, die ook De koning vertaalde. De hoofdpersoon in De Koning is Jakub Shapiro, een Joodse bokser en bendeleider in het Warschau aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. Het zwarte koninkrijk speelt ín de oorlog, voornamelijk in het getto van Warschau. Jakub is lichamelijk verzwakt en wordt geholpen door zijn vriendin Ryfka. Het criminele milieu van vóór de oorlog was wreed, bloederig en grotesk, maar het absurde zorgde ook voor humor in het verhaal. Dit tweede boek staat ook vol wreedheden en menselijk moreel verval. De uitzichtloosheid is nog sterker aanwezig en de humor is praktisch verdwenen uit het verhaal.

woensdag 18 augustus 2021

A.L. Snijders – Ik ben de vreemdeling die naar de herfst moet gaan


 

A.L. Snijders is een van die schrijvers waarvan ik alles wil lezen. Ook verzamel ik zijn werk. Dat is een uitdaging want zijn zeer korte verhalen zijn in talloze gelegenheidsuitgaven verschenen en voor sommige boekjes worden flinke bedragen gevraagd. Ik ben de vreemdeling die naar de herfst moet gaan is uit 1997. Het is dus een vrij vroege speciale uitgave, uit de tijd dat hij nog geen landelijke bekendheid genoot als uitvinder van het zkv. 

 

maandag 16 augustus 2021

Jens Christian Grondahl – Dagen als gras



Jens Christian Grøndahl (1959) is een van de grootste Deense schrijvers van dit moment. Hij schrijft verschillende genres, zoals toneelstukken, kinderboeken en essays, maar het meest bekend is hij om zijn romans. Ieder jaar komt hij wel met een nieuw boek. De meeste boeken, met name zijn romans, worden vertaald in het Nederlands. Dagen als gras is een dikke verhalenbundel uit 2020, onlangs vertaald door Femke Muller.

 

zaterdag 14 augustus 2021

Roderik Six – Monster


 

Roderik Six (1979) is een Vlaamse schrijver en journalist. Zijn romans – Monster is zijn vierde – worden alom lovend besproken. Op zijn website citeert de schrijver uitbundige reacties van collega-schrijvers, zoals van Stefan Hertmans: “Stilistisch loepzuiver, filmisch en suggestief. Zelfs van een onwereldse poëzie. Een exotische droom als dystopie.” Zo’n citaat zou de lezer moeten prikkelen, maar ik ben meer geneigd op mijn hoede te zijn. Drie van zijn romans hebben eenlettergrepige titels en beginnen met een V. De covers van zijn boeken hebben vage kleuren en beloven geheimzinnigheid en diepgang. Ik krijg het gevoel, hier is een schrijver die nadrukkelijk de menselijke ziel bloot wil leggen. 

 

vrijdag 13 augustus 2021

Jose Saramago - De man in duplo



José Saramago (1922-2010) won in 1998 de Nobelprijs voor literatuur. Hij was journalist, literatuurcriticus en overtuigd communist, wat in Portugal in die tijd niet zonder gevaar was. Als jongeman publiceerde hij een poëziebundel en hij schreef veel journalistieke stukken. Pas na zijn vijftigste legde hij zich toe op het schrijven van romans. In 1980 volgde het eerste succes met Levantado do Chão (Vertaling: Opgestaan van de grond). Beroemd werd hij met de fantastische roman Ensaio sobre a cegueira (1995), in 1998 vertaald als Stad der blinden. Vanwege het actuele onderwerp – in een stad breekt een mysterieuze besmettelijke ziekte uit waar mensen blind van worden – kreeg het boek onlangs weer de nodige aandacht.

maandag 9 augustus 2021

Emmanuel Bove – Vrouwelijk karakter


Emmanuel Bove (1898-1945) schreef bijna dertig korte romans, waarvan er een aantal pas na zijn dood zijn uitgegeven. Onder het bed van zijn tweede vrouw werd na haar dood in 1979 een koffer met materiaal gevonden: foto’s, notitieboekjes, zijden hemden met de initiatie E.B. en drie onuitgegeven manuscripten. Een daarvan was Un caractère de femme. Bove had het boek in 1936 aangeboden aan uitgeverij Fayard, maar kreeg te horen dat het verhaal moest worden herschreven. Daar had hij geen zin in en het manuscript bleef liggen. In 1999 verscheen het alsnog in boekvorm, bij uitgeverij Flammarion.

vrijdag 6 augustus 2021

Mieke Tillema – Ida Simons


Ida Simons (1911-1960) is inmiddels de meest bekende vergeten schrijver van Nederland. Zij was in de eerste plaats pianiste. Na de Tweede Wereldoorlog legde zij zich meer toe op het schrijven. In 1959 publiceerde zij Een dwaze maagd, de roman waarmee zij bekendheid verwierf en die het bestaansrecht is van deze biografie. De roman beleefde na haar dood enkele herdrukken die niet veel deden. Ida Simons werd door het grote publiek vergeten. Pas in 2014, bij een herdruk van uitgeverij Cossee, werd het boek een bestseller en kreeg het ook internationaal de nodige aandacht.

zaterdag 31 juli 2021

Emmanuel Bove – Het voorgevoel


Emmanuel Bove (1898-1945) schreef een stuk of dertig literaire romans en verhalenbundels, naast zijn journalistieke werk. Hij moest wel want hij had drie gezinnen te onderhouden: zijn eigen gezin, dat van zijn ex-vrouw en dat van zijn moeder. Zijn nogal luie broer woonde nog thuis en deed voortdurend een beroep op Emmanuel. De schrijver had een goedaardig karakter en voldeed aan alle vragen om financiële ondersteuning. Hij was daarom ook broodschrijver. In het nawoord bij deze uitgave van Le Pressentiment (1935) citeert vertaler Mirjam de Veth uit een interview met de schrijver. Hij zegt daarin in tien of twaalf dagen een goedkoop romannetje te schrijven.

donderdag 29 juli 2021

Frida Vogels – De vader van Artenio


  

Frida Vogels is een van de grootste Nederlandse schrijvers. Ze leeft teruggetrokken in het Italiaanse Bologna en treedt nooit in de openbaarheid. Afbeeldingen van haar bestaan er nauwelijks. Interviews doet zij niet en op televisie zul je haar vanzelfsprekend niet zien. Zij heeft een grondige afkeer van oppervlakkige flauwekul en wil zich alleen op haar werk concentreren. Het is niet dat zij iets verborgen wil houden. Er zijn juist weinig schrijvers die zo persoonlijk en eerlijk zijn als Vogels. Zowel in haar driedelige werk De harde kern als in haar dagboeken heb je het gevoel in haar hoofd mee te kijken. In 2014 verscheen het elfde deel van de reeks dagboeken (1977-1978). Na haar dood zullen de overige delen (vijf of zes?) verschijnen.

 

woensdag 28 juli 2021

Marguerite Yourcenar – Fantasie in blauw


Een eeuwigheid geleden las ik van Marguerite Yourcenar (1903-1987) Hadrianus’ geschriften en was diep onder de indruk. Waarom ik daarna nooit meer iets van haar heb gelezen weet ik niet. Het hermetisch zwart kocht ik een paar jaar geleden en staat nog altijd ongelezen in de kast. Fantasie in blauw schafte ik onlangs aan op de boekenmarkt in Zutphen. Het is een mooi uitgegeven bundel met drie korte verhalen. Het zijn verhalen uit de beginperiode van haar schrijverschap, zo rond 1930. Ze werden pas na haar dood in 1993 gebundeld en uitgegeven. Deze vertaling van Jenny Tuin is van een jaar later.

zaterdag 24 juli 2021

Ida Simons – Als water in de woestijn


Ida Simons (1911-1960) oogstte vlak voor haar dood veel succes met de roman Een dwaze maagd. Het boek - haar enige roman – raakte in de decennia erna in vergetelheid, totdat uitgeverij Cossee het in 2014 opnieuw uitgaf. Wederom werd het een bestseller, volkomen terecht want het is een schitterende roman. Een jaar na haar dood verscheen Als water in de woestijn. Het werk is fragmentarisch. Het zijn verhalen die een roman hadden moeten vormen, aangevuld met andere verhalen uit haar nalatenschap. In 2015 bracht Cossee dit werk opnieuw uit, inclusief het voorwoord van Pierre H. Dubois en een nieuw nawoord van Annelies Verbeke.

dinsdag 20 juli 2021

David Edmonds – Would you kill the fat man?


 

Stel, je staat langs een trambaan en je ziet vijf mensen vastgebonden op de rails liggen. Er komt een op hol geslagen tram (trolley) aan. Er is een zijspoor en een hendel waarmee je de tram van baan kan laten veranderen. Echter, op dit spoor ligt één persoon vastgebonden. Wat doe je? Haal je de hendel over waardoor er maar één persoon om het leven komt in plaats van vijf? Veel mensen zeggen dit te zullen doen. Het is een rationele overweging. Een tweede scenario is dat de ene man niet op het spoor ligt vastgebonden, maar dat hij op een brug boven het spoor staat. Het is een dikke man. Wanneer hij op het spoor terecht zou komen stopt hij de tram en zouden de vijf het overleven. De vraag is of jij de dikke man van de brug zou duwen en hem hiermee doden. Would you kill the fat man?

 

donderdag 15 juli 2021

Simon Vestdijk – De held van Temesa


 

Ongeveer de helft van de 52 romans van Vestdijk heb ik gelezen. Al langer had ik mij voorgenomen de andere helft ook te lezen, maar zoals zovele voornemens schoof ik het voor mij uit. Bijna al de romans die ik gelezen heb vond ik zeer de moeite waard. De kwaliteit ging bij hem niet ten koste van de kwantiteit. Het is ongelooflijk dat hij, naast zijn andere schrijfwerk, soms meerdere romans per jaar schreef. Daarbij komt dat zijn historisch romans, zoals De held van Temesa (1962), hem veel lees- en studietijd moeten hebben gekost. Vestdijk was een schrijfmaniak.

 

zaterdag 3 juli 2021

Pieter Waterdrinker – Duitse bruiloft


Pieter Waterdrinker is een groot verhalenverteller. Duitse bruiloft (uit 2005 en in 2015 volledig herzien) speelt in de jaren vijftig in een anonieme badplaats in Nederland. Het is een pijnlijke familiegeschiedenis met talrijke personages. Hoofdpersoon is Ludo Bagman, een jongeman en flierefluiter. Hij is de zoon van een hoteleigenaar en hij gaat trouwen met Liza Bender, een Duitse schone. Haar stiefvader is de eigenaar van een worstenfabriek. Haar moeder, de worstmakersvrouw, is een drankzuchtige slons. Het Duitse gezinnetje komt voor de bruiloft een paar dagen naar de badplaats. Deze bezoekers en de inwoners van het plaatsje worden door Waterdrinker met groot plezier in al hun burgerlijkheid neergezet. Bijna alle personages zijn oneerlijk, kleinzielig en roddelzuchtig. Bijna iedereen gaat vreemd of is op seks belust. De twee huwelijkskandidaten houden elkaar voor de gek en liegen erop los. Hij heeft net syfilis opgelopen, wat hij natuurlijk verzwijgt voor haar; zij beweert zwanger van hem te zijn en moet haar ongesteldheid zien te verhullen. De badplaats staat voor de Nederlandse samenleving als geheel. 

woensdag 30 juni 2021

J.D. Salinger – Negen verhalen


 

Sommige boeken kunnen bij herlezing flink tegenvallen. Ik vond Bezorgde ouders van Gerard Reve bij tweede lezing nog steeds erg grappig. Misschien is het vloeken in de kerk, maar bij De avonden had ik dat in het geheel niet: melig en langdradig. De luisterboekversie voldeed wel weer prima om bij in slaap te vallen. Ooit wierp ik als volwassenen een blik in een boek van Pinkeltje. Als kind had ik dus niet in de gaten gehad wat een ontzettend slecht geschreven moralistisch werk dit was. Ik las en herlas de afgelopen weken werk van A.L. Snijders. Zijn korte stukken blijven overeind. Leuk van hem is dat hij zo enthousiast over dichters en schrijvers vertelt dat je geneigd meteen naar de boekwinkel te rennen om hun boeken aan te schaffen; of, zoals in het geval van J.D. Salinger, naar de boekenkast. Het verhaal ‘Oom Donald in Connecticut’ noemde A.L. Snijders een van de beste verhalen ooit geschreven.

 

zondag 27 juni 2021

Pieter van Os – Liever dier dan mens


 

Liever dier dan mens won in 2020 de Libris geschiedenisprijs en was onlangs het Leesclubboek bij het televisieprogramma ‘Brommer op zee’. De geschiedenisprijs is bedoeld voor boeken die geschreven zijn voor een breed publiek. Daar voldoet het boek aan. Van Os vertelt het verhaal van Mala, een meisje dat voor de Tweede Wereldoorlog opgroeide in een Joods orthodox milieu en de Holocaust overleefde door als Volksduitse opgenomen te worden in een gezin van fanatieke nazi’s. Zij leeft nog en Van Os spreekt haar in Amstelveen waar zij nu woont.

maandag 21 juni 2021

Koos van Zomeren – Aan de Dijk


 

De grootouders van Koos van Zomeren groeiden op in ’t Rot, een wijkje in het dorp Herwijnen in de Betuwe. Het wijkje beslaat een dijk met dijkhuisjes. Zijn vaders vader heette Jan van Zomeren, Jan de Koedam op het dorp. Zijn zuster heette Jantje, Jans de Kip op het dorp. Zij trouwde met een Jan van Zomeren, Jan de Sies op het dorp. De vader van Koos van Zomeren groeide op in deze familie in zo’n piepklein huisje aan de dijk. Koos van Zomeren schreef eerder uitgebreid over Herwiijnen en zijn bewoners in twee delen privé-domein: Een jaar in scherven (1988) en Nog in morgens gemeten (2006). 

 

donderdag 17 juni 2021

A.L. Snijders – Ruim water


 

Na de dood van A.L. Snijders verdiepte ik mij nog wat meer in zijn werk. Ik gaf toe aan de neiging om de boeken die ik eerder vanuit de bibliotheek las alsnog tweedehands aan te schaffen. Toen kwam ik erachter dat ik een van zijn oudere bundels nog niet gelezen had. Ruim water is het vervolg op Voordeel schutter die ik wel gelezen heb. Er staan stukken in die hij schreef voor het Parool in de jaren 1987 en 1988, dus voor de uitvinding van het zkv. Ruim water verscheen in 2012.

 

woensdag 16 juni 2021

Sofie Lakmaker - De geschiedenis van mijn seksualiteit


De geschiedenis van mijn seksualiteit kreeg voordat het uitkwam al veel aandacht in de media. Van diverse kanten werd mij aangeraden het boek te lezen. Ik hoorde Sofie Lakmaker een uur op de radio over haar boek en daarmee vanzelf over haar leven vertellen. Die uitzending was bijzonder interessant. Bij het lezen van haar boek herkende ik veel van wat zij in die radio-uitzending al had verteld. Ik had het gevoel dat de schrijver naast mij zat en verhaalde over haar rusteloze leven als puber uit Oud-Zuid (Amsterdam).

zondag 13 juni 2021

Nana Ekvtimisjvili – Het perenveld


 

Nana Ekvtimisjvili is een filmmaker uit Georgië. Het perenveld is haar eerste roman. Het boek is al in diverse talen is vertaald. Deze Nederlandse uitgave is een vertaling op basis van de door de auteur aangepaste Duitse editie. Bij de vertaling staat in de colofon van het boek vermeld: “Uitgeverij Prometheus en Mario Molegraaf”. Wie er anoniem achter de uitgeverij schuilgaat is een raadsel. Of is dit een normale manier om aan te geven dat de rechten van de vertaling bij de uitgeverij liggen? Ik weet het niet. Het is ook niet zo interessant. Belangrijker is dat het een prachtige roman is die speelt in het postcommunistisch Georgië aan het eind van de vorige eeuw. De locatie is een vervallen kindertehuis, dat door zowel buitenstaanders als de bewoners zelf de debielenschool wordt genoemd. 

 

donderdag 10 juni 2021

Simon Carmiggelt – Bemoei je d’r niet mee & De rest van je leven


 

Deze twee bundels met Kronkels komen uit de jaren 1978 en 1979. Carmiggelt was toen net met pensioen en was gestopt met drinken. Hij is in de verhalen nogal melancholisch. Vooral in De rest van je leven - wat een prachtige titel - mijmert hij vaak over vroeger. In de jaren dertig kwam hij zo nu en dan in Parijs en zelfs vlak voor de oorlog bezocht hij Praag als toerist. Aan zijn ongeruste vader schreef hij brieven alsof er niets aan de hand was. Hij haalt veel anekdotes op uit zijn jeugd, maar geeft nergens een oordeel over zijn opvoeding. Zoals hij over cafébezoekers schrijft, zo schrijft hij ook over zijn ouders en over zijn kleinkinderen: amusant, afstandelijk en met de beste bedoelingen. 

dinsdag 8 juni 2021

Michelle van Dijk – Witter dan sneeuw


 

Na Darko’s lessen (2017) is Witter dan sneeuw de tweede roman van Michelle van Dijk. In haar debuut stond de liefde tussen twee mensen centraal, in haar nieuwe boek concentreert Van Dijk zich op één personage, Judith Mulder. Zij is opgegroeid in een zwaar evangelisch milieu. Van Dijk vertelt het verhaal van haar ontworsteling hieraan en van het zoeken naar een plek in de wereld als zelfstandige vrouw. Het verhaal speelt in Rotterdam en Van Dijk noemt straten en andere herkenbare plekken in de stad. 

 

zondag 6 juni 2021

Ibram X. Kendi – Stamped from the beginning


Stamped from the beginning is een veelgeprezen werk over racisme in Amerika, of preciezer gezegd, over de geschiedenis van racistische en antiracistische ideeën in relatie tot bewuste of onbewust racistische daden. Ibram X. Kendi bespreekt in zijn ongekend rijke studie de zeshonderdjarige geschiedenis van Amerika, waarbij hij voortdurend schakelt tussen theorie en praktijk en bovendien de complexe wisselwerking ertussen onderzoekt. Zijn boek verscheen in 2016 en eindigt met Obama. In een voorwoord bij deze herdruk uit 2017 ontkwam hij er niet aan Trump te noemen, als reactie op Obama, zoals periodes van oplaaiend racisme telkens volgden op periodes van anti-racistische vooruitgang. Hij schrijft over Trumps verkiezingsoverwinning: "…showing its striking consistency within America’s history. Trump was shocking for me, but then again not shocking at all. This history prepared me for Trump, and all the other Trumps that could rise one day on the timeworn back of bigotry.”

 

maandag 31 mei 2021

Egon Hostovsky – De schuilplek


Egon Hostovský (1908-1973) is in Nederland geen bekende naam. In Tsjecho-Slowakije en later in Tsjechië groeide de waardering voor hem met de jaren. Hij is een van de vele schrijvers uit Oost-Europa die heeft moeten vluchten uit zijn land. Omdat hij bij het ministerie van Buitenlandse Zaken werkte en vlak voor de bezetting in het buitenland verbleef kon hij uit handen van de Nazi’s blijven. Hij keerde vanuit de V.S. in 1946 terug naar Praag. Zijn joodse familie had de oorlog niet overleefd. Nadat de communisten een paar jaar later de macht overnamen moest hij weer vluchten. Zijn boeken werden verboden. Tot het eind van zijn leven woonde hij in de V.S.

zondag 30 mei 2021

Hanna Bervoets – Wat wij zagen


 

Boekenweekgeschenken worden in de regel slecht besproken en eerlijk gezegd heeft dit genre de laatste twintig jaar hooguit vijf titels opgeleverd die ik zelf als leestips zou aanraden. Ligt dit aan de keuze van de auteurs? De laatste twee decennia waren dit wel eens schrijvers die gekozen werden vanwege hun verdiensten in het verleden. Als eerbetoon mochten zij het geschenk schrijven. Dit leverde niet hun beste werk op; ik denk aan Jan Wolkers, Kees van Kooten, Tim Krabbé en Jan Siebelink. Ik heb ook het idee dat het formaat van ongeveer negentig pagina’s niet voor iedereen ideaal is. Bij Griet Op de Beeck had ik het gevoel dat zij een hele roman wilde proppen in haar novelle Gezien de feiten. Soms is het gewoon een kwestie van smaak en is er gekozen voor een auteur waar ik zelf weinig mee heb. Na het lezen van het geschenk van Joost Zwagerman werden mijn vooroordelen alleen maar bevestigd. En tenslotte, een auteur kan ook gewoon nee zeggen wanneer hij tijdens het schrijfproces in de gaten krijgt dat een boek gaat mislukken. 

 

vrijdag 21 mei 2021

A.L. Snijders – Tat Tvam Asi


A. L. Snijders is inmiddels 83 jaar. Om de twee jaar worden zijn stukjes gebundeld en prachtig uitgebracht door AFDH Uitgevers. Tat Tvam Asi is bijna 650 pagina’s dik. Ouderdom heeft geen invloed op de productiviteit van A.L. Snijders. Zijn stukjes noemt hij zelf zkv’s, zeer korte verhalen, maar je kunt ze ook zien als columns, gedachtenspinsels of dagboekaantekeningen. De titel komt van het Sanskriet en betekent ‘Dat ben jij’. Een uitdrukking voor heilige teksten of zoals de uitgever het stelt: “teksten waaraan elke vorm van sektarisme ontbreekt.”