Detlev van Heest – Dit was het

In 2023 stond Detlev van Heest na het verschijnen van Parkeren in Hilversum weer in de belangstelling, althans bij een klein publiek liefhebbers, waarvan ik er één ben. Twee jaar later verscheen De resten van een mens en onlangs kwam hij met zijn derde boek in korte tijd: Dit was het. Op het titelblad is het woord roman, dat nog wel bij Parkeren in Hilversum stond vermeld, verdwenen en de titel duidt op een afsluiting van iets: misschien is dit wel zijn laatste boek.

In Dit was het blikt hij terug op zijn leven in Japen en Nieuw-Zeeland met zijn ex Annelotte. Hij beschreef zijn huwelijk al uitgebreid in eerdere boeken, maar van herhaling is geen sprake. Van Heest zoomt juist in op gebeurtenissen die hij eerder zijdelings behandelde, zoals de tevergeefse pogingen van zijn ex en hij om via medische weg zwanger te raken. Ik zie hem niet echt voor mij als vader en volgens mij hij zelf ook niet: ’Ik wil een eenvoudig leven leiden, zonder problemen die buiten mijn macht liggen, maar wel een leven met Annelotte, die mij kracht geeft zolang zij zelf voor mij geen bron van zorg wordt. Mijn waarheid is dat met de geboorte van mijn kinderen de problemen pas goed zullen beginnen en dat alles op haar schouders neer zal komen.’

De passages over het uiteengaan met zijn ex zijn soms aangrijpend, maar zitten ook vol relativering en humor. Op eenzelfde toon praat hij over zijn foute Duitse familieleden. Zijn grootvader was SS’er maar de familie zag hier weinig kwaads in, dachten er eenvoudig nooit verder over na. Van Heest interesseert zich voor zijn Duitse familie, maar het lijkt vooral onderzoeksmateriaal voor hem te zijn. Van liefde is weinig sprake. Wanneer hij een oom confronteert met het feit dat zijn grootvader bij de SS zat, reageert hij sussend.’ Ach, mijn vader zat bij de SS in Achter-Pommeren! Áchter-Pommeren! Elke vrijdag drie kwartier marcheren en een beetje schieten. Dat stelde helemaal niks voor. De SS was daar zoiets als de schutterij.'

In de jaren 1968/1969 stierven zijn vader en zijn beide grootouders. Een passage waarin hij schrijft over de dood van zijn hondje eindigt met de woorden: ‘Het verdriet over Peggy, die eerste liefde van mij, was oneindig veel groter dan het wegvallen van alle mannen uit mijn leven.’ Dit was het is een boek waarin Van Heest terugkijkt, maar hij schrijft ook over zijn nieuwe vriendin Mirjam en over zichzelf en zijn relatie tot anderen. Nadat hij tot zijn verdriet een hotelkamer moest delen met een andere man schrijft hij: ‘De mens moet op afstand blijven, een abstract idee gehuld in vlees.’

Tot slot schrijft hij ook over zijn schrijverschap, een van de weinige dingen die voor hem echt tellen. Hij voelt soms jaren geen enkele aandrift om te schijven, maar als hij begint is hij niet meer te houden: ’Maar als ik eenmaal schrijf bestaat er geen uitstel, dan moet alles onverwijld opgeschreven worden. Zolang ik denken kan, ben ik bang dat ik halverwege een zin in elkaar zal storten. Dat ik mijn laatste woorden niet af kan maken. Het is een neurotische vrees om iets onaf achter te laten, hoe klein en onbeduidend ik en mijn woorden ook zijn.’ Ik hoop dat deze aandrift nog even aanhoudt en dat Dit was het niet zijn laatste boek is.

Raymond Swaep - Scharlaken

Raymond Swaep is Rotterdammer en schrijft veel over de stad. Scharlaken is zijn debuutroman. Het spannende verhaal speelt in het Rotterdam van de jaren twintig van de vorige eeuw. Hij weet de lezer helemaal mee te nemen in de sfeer van de vooroorlogse stad. Hoofdpersoon is de jongeman Scharlaken die op een smerig kamertje in het Achterklooster woont. Hij is arm en wanneer hij een advertentie ziet voor assistent van een pandjesbaas solliciteert hij en wordt hij tot zijn eigen verbazing aangenomen. Het is een stap die zijn leven op zijn kop zet.

Ananda Serné – IJsberenprotocol

IJsberenprotocol is de sterke titel van de tweede roman van de Nederlandse Ananda Serné. De schrijfster woont in Noorwegen, maar werd in Rotterdam geboren. Het verhaal speelt in Spitsbergen, waar hoofdpersoon Eira als writer in residence verblijft in een onderzoeksdorp. Zij woont in bij een groep biologen: ‘De deuren van hun huis mogen niet op slot, want als er een ijsbeer het dorp in komt, moet je snel naar binnen kunnen vluchten.’ 

Ray Bradbury – Fahrenheit 451

Naar aanleiding van De Week van het verboden boek kocht ik deze klassieker uit 1953. De dystopische roman kreeg bij verschijnen veel positieve kritieken, maar het boek werd ook op sommige scholen gecensureerd of verboden. De censuur op dergelijke boeken is de laatste jaren in Amerika toegenomen. De ironie is dat Fahrenheit 451 juist gaat over censuur en boekverbranding. Dat wordt meestal niet als reden voor censuur aangegeven, veeleer gaat het over ‘explicit language, controversial themes, and societal critiques. Some communities find its content inappropriate for younger audiences or fear it might challenge traditional values.’

Jeroen Dera – De Spagaat

Jeroen Dera is literatuurwetenschapper en schreef al veel over literatuuronderwijs. In De spagaat heeft hij het onderzoek naar de leescultuur van jongeren samengebracht. Aan veel van dit onderzoek heeft hij zelf meegewerkt en aan alles lees je dat hij goed thuis is in het onderwerp. De doelgroep is soms lastig te onderzoeken en ook daarom formuleert hij vaak voorzichtig en onderbouwt hij zijn beweringen met cijfers. Naast dat het een wetenschappelijk gedegen verhaal is over leescultuur van jongeren is De spagaat ook toegankelijk en prettig geschreven. Het is een aanrader voor iedereen die geïnteresseerd is in jonge lezers in tijden van ontlezing.

Koos van Zomeren – Een deur in oktober

Een deur in oktober is een merkwaardig boek. Het verscheen eind 1999 en op het wikkel van mijn versie staat ‘De laatste/eerste roman van deze eeuw’ en als extra vermelding: ‘met de allure van een thriller’. Er zit zeker wat spanning in het verhaal dat draait om twee dagen in het leven van galeriehouder W.B. Walter, maar het boek zit ook vol dubbele bodems, beschouwingen en grapjes, zaken die je niet vaak ziet in zogenaamde spannende boeken.

Michael Berg – Een echte vrouw

Het lezen van de thrillers van Michael Berg heeft iets verslavends. Prettig is ook dat bijna al zijn boeken online zijn te lezen via de app van de bibliotheek. Vooral als je al zwaar beladen op pad bent, dan is het handig als je op je telefoon kunt lezen, want lezen in de trein is voor mij een vereiste. Een echte vrouw uit 2010 is zijn derde thriller. De hoofdpersoon is net als in andere boeken van Berg de Nederlands-Franse journaliste Chantal Zwart. Haar baas bij het radiostation waar zij werkt, wordt door een automobilist doodgereden. De politie denkt aan een ongeval, maar Chantal twijfelt hier sterk aan.

Bernhard Schlink - De voorlezer

In een boekenkastje in Zoutelande vond ik deze moderne klassieker. Ik kende Bernard Schlink (1944) slechts van naam. Hij schreef eerst een reeks detectiveromans toen hij in 1995 met Der Vorleser uit kwam. Het boek werd een wereldwijd succes en is vertaald in tientallen talen. De Nederlandse vertaling van Gerda Meijerink is van 2003. Voor de Amerikaanse verfilming (The Reader) won Kate Winslet een Oscar. Ik werd verrast door het verhaal dat begint met een liefde tussen een vijftienjarige jongen en een twintig jaar oudere vrouw. Omdat ik het verhaal geheel niet kende en zelfs de achterflap niet had gelezen, werd ik behoorlijk verrast door waar het heen ging. Ben je even onwetend en wil je dit boek ooit lezen, lees dit stukje dan niet verder.

Nicolien Mizee – Altijd blijven groeten

Bij het verschijnen van ieder nieuw boek van Nicolien Mizee ren ik naar de boekwinkel om het aan te schaffen. Altijd blijven groeten bevat columns die zij schreef voor Trouw en NRC. Een deel had ik al gelezen, maar het is geen straf deze columns een tweede keer te lezen. Ze schrijft over wat zij meemaakt en hoe zij hierop reageert. Nooit schrijft ze over politiek of de wereldproblematiek. Haar verhalen gaan altijd over haarzelf. 

Michael Berg – Vergelding

Vergelding is het tweede deel van De Mergellandmoorden. De hoofdpersoon is rechercheur Alex Nievelsteijn en het verhaal gaat direct verder waar het stopte in het eerste deel. Voor wie het eerste deel nog niet gelezen heeft, stop hier met lezen van dit stukje. Alex is eerder teruggekeerd vanuit Amsterdam naar zijn geboortestreek Zuid-Limburg en werd hoofd van het coldcaseteam. Nadat hij zijn eerste zaak heeft opgelost en de gestoorde seriemoordenaar is doodgeschoten, krijgt hij een telefoontje. Iemand heeft zijn geestelijk gehandicapte zus Emmie verward over straat zien lopen. Ze is nu in goede handen, maar het is ook haar verjaardag en Alex zou dit feest samen met haar bij hun vader vieren.

Michael Berg – Terugkeer

Na De vermissing heb ik meteen de volgende thriller van Michael Berg opgepakt. Terugkeer uit 2025 is het eerste deel van de trilogie De Mergellandmoorden. Het is een echte pageturner en de ruim vierhonderd pagina’s las ik achter elkaar uit. Het verhaal speelt in Zuid-Limburg en de hoofdpersoon is Alex Nievelsteijn. Hij werkte voor de Amsterdamse recherche maar toen zijn naaste collega vlak voor zijn neus werd doodgeschoten liep hij vast. Hij zat een tijdje in de ziektewet en solliciteert nu voor hoofd van het coldcaseteam in Zuid-Limburg. Na enig gedoe wordt hij aangenomen en verhuist hij naar de streek waar hij is opgegroeid.

Michael Berg – De vermissing

De vermissing uit 2021 is de tweede roman die ik van Michael Berg lees. De vierhonderd pagina’s las ik in twee dagen uit. Het boek is toegankelijk geschreven en Berg houdt de spanning er lang in. In het eerste hoofdstuk wordt een ouder echtpaar in huis overvallen en van hun geld en sieraden beroofd. Er wordt flink geweld gebruikt, maar de twee overleven het wel. Pas veel later in het verhaal wordt het hoe en waarom van deze overval duidelijk. Hoofdpersoon in het verhaal is journaliste Chantal Zwart. Zij wordt door de ouders van een jeugdvriendin gevraagd om hun dochter Ella op te sporen. Zij is al tien jaar vermist, maar stuurde wel regelmatig kaartjes naar haar ouders. Daar is ze mee gestopt en vooral de moeder maakt zich grote zorgen.