Ronald van Raak – Spelen met waarden, betalen met gedachten

 

Ronald van Raak zat namens de SP in het parlement en is nu hoogleraar aan de Erasmus Universiteit. Ik las dat hij in ongeveer dezelfde tijd als ik filosofie en maatschappijgeschiedenis studeerde, maar kan mij hem niet meer voor de geest halen. In dit bescheiden boek behandelt hij het denken van de twee grootste filosofen die Nederland heeft gekend. Zij werden beiden lange tijd gehaat, maar ook vereerd. Van Raak legt in kort bestek helder een aantal ideeën van de twee bloot, maar ik begrijp niet helemaal wat zijn inzet is met dit essay.

Pauline Slot - Een jaar met Simon

Pauline Slot las in één jaar in chronologische volgorde alle tweeënvijftig romans van Vestdijk. Ik ben met een vergelijkbaar project bezig – weliswaar niet in één jaar en in willekeurige volgorde – maar voelde verwantschap en wilde haar boek meteen lezen. Haar motieven om het te doen zijn persoonlijk; haar vader was overleden en zij zocht, zoals de achterflap meldt, houvast bij een oude leesliefde. Naast een leesavontuur is het boek ook een persoonlijk verhaal geworden. Met haar moeder gaat het steeds slechter en zij overlijdt aan het einde van het jaar. Maar het persoonlijke zit ook in de manier waarop zij omgaat met Vestdijk in dit ‘gearrangeerd huwelijk’.

Remko van Bork – Rotterdam Popstad

Rotterdam Popstad is een monumentaal naslagwerk over zeventig jaar Rotterdamse popmuziek. Het is meer dan vijfhonderd pagina’s dik en bevat veel fotomateriaal. Het is lastig om zo’n breed onderwerp, met de hang naar volledigheid, behapbaar te presenteren. Popmuziek kent vele genres en bijbehorende subculturen. Kies je voor een chronologische benadering dan krijgt deze diversiteit te weinig aandacht, maar behandel je het puur thematisch dan doe je de ontwikkelingen binnen de popmuziek weer tekort. Remko van Bork combineert dit op een weloverwogen manier. Er zijn hoofdstukken over soul, metal, punk en andere genres en hoofdstukken die een periode behandelen. Ik las het boek met veel plezier en herkenning.

Jan Brokken – De weemoed van de reiziger

Jan Brokken (1949) heeft inmiddels een enorm oeuvre op zijn naam staan. Ik heb een handvol boeken van hem gelezen en waar hij ook over schrijft, het is altijd goed. De weemoed van de reiziger is uit 2025 en bestaat uit veertien verhalen op veertien plekken. Jan Brokken is een reiziger, hij schrijft prachtig over de plekken die hij bezoekt. In deze bundel koppelt hij iedere plek aan een bijzonder persoon zoals een dichter, schrijver of componist. Hij weet daarbij altijd mooi een persoonlijke draai aan het verhaal te geven.

Ine Boermans – Een grillig soort grind

Een grillig soort grind is de derde roman van Ine Boermans. De hoofdpersoon is opgegroeid in een klein dorp, in een gezin met een narcistische vader en een moeder die slechts bij zijn afwezigheid haar dochter van goedbedoelde wijze lessen kon voorzien, terwijl ze met een vriendin rum-cola’s achteroversloeg. Amelia is vooral op zichzelf aangewezen. Ze blikt terug op haar leven om er iets van te begrijpen. 

Olga Tokarczuk – De Jacobsboeken

Het lezen van de Nederlandse versie van Księgi Jakubowe is een uitdaging waar ik enkele maanden over heb gedaan. Dat het boek meer dan negenhonderd pagina’s dik is, is niet de enige reden dat het een werk is waar je de tijd voor moet nemen. Het verhaal gaat over het leven van de zelfbenoemde messias Jacob Frank (1726-1791) en zijn volgelingen, maar het verhaal is universeel en je kunt eenvoudig parallellen trekken met onze tijd. Het boek is zowel fictie als non-fictie, het gaat over geschiedenis, filosofie, ideologie, menselijke verhoudingen, familie, oorlog, liefde en dood. Daarbij houdt Tokarczuk ervan om dingen - ideeën, gewoonten, tradities - om te keren en heeft zij een speciaal oog voor grensgevallen. Het werk is opgedeeld in zeven boeken, het bevat afbeeldingen, citaten in diverse talen en een uitgebreide verklarende woordenlijst. Księgi Jakubowe is uit 2014, de Nederlandse vertaling van Karel Lesman werd in 2019 uitgebracht. Ik vermoed dat dit een van zijn grootste vertaalprojecten is geweest. 

Annelies Verbeke – Slaap!

Gisteren zag ik de film Blue Moon met Ethan Hawke in een schitterende rol van Lorentz Hart, schrijver van talloze liedjes waaronder The lady Is a tramp, My funny valentine en Blue moon. Hij raakt aan lager wal en is vervreemd van zijn samenwerkingspartner, de componist Richard Rodgers. De film speelt grotendeels in één ruimte en bestaat vooral uit dialogen en monologen van Hart. Rodgers heeft net geschitterd op de première van zijn nieuwe musical Oklahoma! die hij schreef met Oscar Hammerstein II. Hart feliciteert hem hiermee, maar is ook verbitterd over dit succes. Hij vindt het verhaal clichématig en zijn haat richt zich op het uitroepteken in de titel, ‘but heartsinkingly aware of how lethally effective it is. He knows a hit when he sees one – and feels himself descending into failure.’ Het uitroepteken in de titel van de debuutroman van Verbeke uit 2003 is even effectief.

Annelies Verbeke – September

In de jaren 2022/2023 bracht uitgeverij Das Mag een serie van twaalf boekjes uit met als titels de maanden van het jaar. Rob van Essen, Saskia de Coster, Bregje Hofstede en andere schrijvers tekenden voor een deeltje. Annelies Verbeke schreef September en las hiervoor haar agenda’s van de afgelopen vijftien jaar door. Zij geeft ermee een beeld van haar leven en ze schrijft tussendoor over kunst en literatuur, waarbij ze blijft gefocust op de maand september.

Marc-Marie Huijbregts – In stukjes

Ik luister trouw de podcast van Marc-Marie Huijbregts en Isa Hoes, ook zag ik meerdere theatervoorstellingen van Marc-Marie. Hij vertelt zowel in de podcast als op het podium veel over zijn werk als acteur, cabaretier en televisiemaker, op een toon die ik erg grappig vind. Marc-Marie in stukjes uit 2014 sluit hier naadloos op aan. In zeventien hoofdstukjes gaat het over zijn ouders, zijn jeugd in Tilburg Noord, zijn eerste baantjes, het doen van audities en meer. 

Wieslaw Mysliwski - Het paleis

Pałac is de zesde roman van de Poolse schrijver Wiesław Myśliwski (geboren 1932) die vertaald is in het Nederlands; wederom deed Karol Lesman dit op schitterende wijze. Het paleis is een vroeg werk, uit 1970, en met nog geen driehonderd pagina’s een stuk dunner dan de andere vijf vertaalde romans. Het verhaal speelt op het Poolse platteland en meandert nog meer dan in zijn latere romans. Het is vlak voor het uitbreken van een oorlog en de landheer heeft met zijn entourage het paleis verlaten. De hoofdpersoon is de herder Jacob die alleen het paleis binnenloopt en zich vergaapt aan de weelde. De roman is één lange monoloog van deze herder.

Bibi Dumon Tak - Rimpeling

Ik heb weinig van Bibi Dumon Tak gelezen, maar alles wat ik van haar las vond ik geweldig. Heel mooi was ook de uitzending van Zomergasten waarin zij een paar jaar geleden te gast was. Rimpeling is een novelle met een hoofdpersoon die op de eerste pagina door een val overlijdt. In de terugblik op haar leven weet Dumon Tak klein geluk, aangedaan leed en eenzaamheid goed te combineren. Daarbij bevat het verhaal een spannend element en speelt dierenliefde een grote rol in het beschreven leven. Het wordt allemaal gepresenteerd in een prachtige, directe stijl. Af en toe is de toon opgewekt, maar het verhaal maakt ook zeer weemoedig.

Mariken Heitman – De wateraap

Van Mariken Heitman las ik eerder De mierenkaravaan. De wateraap is haar succesvolle debuut uit 2019. In beide boeken speelt natuur een belangrijkje rol, in De wateraap wil biologiestudent Elke afstuderen op de hypothese dat de voorouders van de mens een periode in de evolutie deels waterdieren waren. De theorie wordt door wetenschappers niet meer serieus genomen, maar Elke reist naar Wenen om daar onderzoek te doen bij Lena, die eerder een boek schreef over de wateraap. Elke is misschien minder geïnteresseerd in de wetenschappelijke bewijsbaarheid van de theorie, maar meer in overgangsvormen in het algemeen: het idee dat de mens deels een waterdier is en dat ze zelf ook maar ten dele een vrouw is.