J.J. Voskuil – Bevrijding. Dagboeken 1981-1987

Het zesde en op een na laatste deel van de dagboeken van Voskuil beslaat het tijdvak januari 1981 - juni 1987. Het zijn de laatste jaren dat hij op het Meertens Instituut werkte. In sommige periodes schreef hij veel en gedetailleerd, dan schreef hij weer maanden niets op. Ik deed er vrij lang over om dit deel van meer dan zevenhonderd pagina’s uit te lezen. Er gebeurt niet veel in het boek, maar dat is geen bezwaar, de eerdere delen staan ook niet vol met spannende avonturen. Wat mij ging tegenstaan waren de herhalingen, de eindeloze ruzies met Lousje en zijn constante ergernissen. Ik werd Voskuil een beetje zat. Dat zal mij er overigens niet van weerhouden het volgende deel meteen na verschijning aan te schaffen.

Marleen van den Berg – Joods Rotterdam

Er is veel geschreven over de Jodenvervolging in Nederland. En ieder jaar verschijnen er ook boeken over de oorlogsjaren in Rotterdam. Een omvattende studie over Joods Rotterdam vooraf, tijdens en in de jaren na de oorlog bestond er nog niet. Dit boek van Marleen van den Berg voorziet in deze lacune. Zij beschrijft de gebeurtenissen in Rotterdam, waar de op twee na grootste Joodse gemeenschap in Nederland woonde. Hier ging het iets anders dan in andere steden, wat alles te maken had met het bombardement. Zij is daarbij kritisch op bestaande denkbeelden en laat juist zien hoe divers de omstandigheden waren waarin mensen verkeerden, met name na de oorlog. 

Hilde Sennema – Met opgestroopte mouwen

Op de achterflap van deze geschiedenis van Rotterdam staat te lezen dat Sennema op zoek gaat naar de wortels van de mythische Rotterdamse mentaliteit, bedoeld wordt natuurlijk de mentaliteit van opgestroopte mouwen en het ‘niet lullen maar poetsen’. Dat is niet helemaal waar, het boek is vooral een goed geschreven, korte geschiedenis van Rotterdam. Wil je iets over de achtergronden van Rotterdam weten, over de explosieve groei van de arbeidersstad aan de Maas, over het verhaal hoe Rotterdam een wereldhaven werd of over de stedenbouwkundige ideeën en uitgevoerde projecten dan is dit een prima inleiding. 

Thomas Heerma van Voss – VHS

Pas nadat ik VHS had uitgelezen, tijdens een treinreis van Tilburg naar Rotterdam, zag ik dat het boekje een onderdeel is van een reeks die Mijn eerste liefde heet: ‘Bekende auteurs schrijven een brief aan hun eerste grote liefde’, in het geval van Thomas Heerma van Voss is dit een brief aan zijn jeugdvriend, maar zijn grote liefde is de videoband en Anne Marie, de eigenaresse van videotheek Filmplan.

Kassia St Clair – Het geheime leven van kleuren

Sinds een paar maanden woon ik in Tilburg en voor de verhuizing heb ik mijn boekenkasten grondig opgeruimd: zo’n 700 boeken zijn naar vrienden, boekenkastjes en andere goede doelen gegaan. Dat neemt niet weg dat ik bij ieder boekenkastje toch even stilsta om te zien of er iets te vinden is wat ik wil lezen. Deze week trof ik Het geheime leven van kleuren aan en kon het boek niet laten staan. Dit is de negende druk uit 2018 van dit bijzonder populaire boek. In de tijd dat ik in de boekwinkel stond heb ik er veel van verkocht, voornamelijk als cadeauboek. Er is inmiddels een herziene en aangevulde versie van verschenen met nog meer verhalen over kleuren. Wellicht dat daarom deze verouderde versie in het kastje is terechtgekomen.

Gerard Groeneveld – Tante Bertha

Journalist Gerard Groeneveld is een kenner van de Tweede Wereldoorlog en schreef eerder over collaboratie. Hij werkte onder meer voor NRC en de Volkskrant. In Tante Bertha draait het om één persoon, de zogenaamde Rotterdamse verzetsmoeder Bertha van der Hof-Kooyman, maar Groeneveld schetst de context van haar dubieuze praktijken aan de hand van diverse verzetsgroepen en mensen die haar om hulp vroegen. Het boek is geen biografie, maar laat wel goed zien hoe verzet, verraad en crimineel gedrag soms dicht bij elkaar lagen.

Szczepan Twardoch - Deemoed

In Polen is Szczepan Twardoch een veelgelezen auteur. Hij won diverse prijzen zoals de Nike-publieksprijs en zijn werk is in vele talen vertaald. Eerder verschenen er twee romans van hem in het Nederlands: De Koningen Het zwarte koninkrijk. Charlotte Pothuizen vertaalde beide boeken en verzorgde ook de prachtige vertaling van Deemoed. Het verhaal draait om een frontsoldaat die na de Eerste Wereldoorlog door politiek-maatschappelijke krachten wordt verscheurd. Het is vooral de manier van vertellen - opzwepend, zonder een moment van rust, soms bijna extatisch - die maakt dat je het boek maar moeilijk kunt wegleggen. 

Tsila Rädecker – Voor vrouw en kind

Weinig mensen zullen Dina Sanson nog kennen. Deze Rotterdamse leefde van 1868 tot 1929 en zette zich in voor de minderbedeelden in de stad, m.n. verwaarloosde kinderen in kosthuizen en jonge meisjes die dreigden af te glijden in de prostitutie. Zij was de eerste Nederlandse politievrouw, maar omdat zij vooral iemand was van de praktijk, die niet op de voorgrond trad, werd zij minder bekend dan iemand als tijdgenote Aletta Jacobs. Ondanks het beperkte bronnenmateriaal heeft Tsila Rädecker haar een gezicht gegeven in deze biografie.

Benny Lindelauf - Het licht tussen onze vingers

Benny Lindelauf is vooral bekend als kinderboekenschrijver; Het licht tussen onze vingers is zijn debuutroman voor volwassenen. Het verhaal begint met een man die ondersteboven in een eik hangt met een ooievaarskuiken in zijn hand; onder hem is een gietijzeren hek met punten. Hij begrijpt evenmin als de lezer hoe hij hier terecht is gekomen, maar aan het eind van het boek lijkt het volkomen logisch dat hij daar hangt. De man heet Walter en hij is al dertig jaar rijinstructeur, totdat hij voor langere tijd door de bedrijfsarts naar huis wordt gestuurd: zijn been vertoonde spasmen, de oorzaak lijkt neurologisch, maar het kan ook stress zijn. Walter laat zijn vrouw hier niets van weten. 

Rob van Essen – De grote schoonmaak

Een nieuwe roman van een van de grootste schrijvers van Nederland is een evenement. Toen ik vorige week een exemplaar kocht in de plaatselijke boekhandel lag het boek prominent uitgestald. Online zag ik dat de auteur een tour langs boekwinkels houdt om De grote schoonmaak te promoten. Helaas komt Rob van Essen niet in de buurt van Tilburg; ik zou hem graag willen interviewen over zijn nieuwste boek. De grote schoonmaaksluit qua verteltechniek aan bij zijn twee vorige romans, maar heeft ook een eigen stijl en thematiek. Een absurde gebeurtenis verandert het leven van de hoofdpersoon Thomas ingrijpend. Hij gaat op zoek naar een verklaring die steeds verder weg lijkt. In de roman speelt Van Essen met de relatie tussen lezer, hoofdpersoon en schrijver.

Hendrik Groen – Piaggio

 

De eerste boeken van Hendrik Groen over zijn beslommeringen in een verzorgingshuis te Amsterdam-Noord waren leuk om te lezen. Later werden de verhalen van Peter de Smet, de man die achter het pseudoniem schuilging, wat slapper en ben ik gestopt ze te lezen. Piaggio is het Boekenweekgeschenk van dit jaar en De Smet, die ooit beweerde dat hij niet zat te wachten op publiciteit, staat nu volop in de belangstelling. 

Adriaan van Dis – Alles voor de reis

 

Adriaan van Dis heeft een heerlijke voorleesstem; ik luister zijn boeken daarom liever dan dat ik ze lees. In Alles voor de reis schrijft hij over het afscheid van zijn vriendin. Achtendertig jaar had hij een relatie met Eefje, terwijl zij ook een relatie met een ander had: ‘die ander’, zoals Van Dis hem noemt. Hij zit aan haar bed in het hospice en samen reizen zij naar verleden, denken terug aan hun gezamenlijke uitstapjes, hun werk voor de televisie en zijn vlucht naar Parijs. En altijd was er toch die ander.