Yolanda Entius – Abdoel en Akil

Eerder las ik van Entius de indrukwekkende roman Om en nabij. Abdoel en Akil is een korte roman uit 2017 en vertoont overeenkomsten met de manier van vertellen in Om en nabij. Zij weet heel sterk in alledaagse taal de levens van haar personages te beschrijven, waarbij het lijkt alsof er niets aan de hand is. Trauma’s worden niet uitgesproken, maar je voelt heel sterk het verborgen leed en de onmacht om dit te delen met iemand.

De roman draait om een traumatische gebeurtenis in het leven van twee vrouwen. Doris en Nola reizen op hun zeventiende door Frankrijk. Hun vriendin Gaby is eerder met een jongen die zij in Frankrijk ontmoette, meegereisd om te werken in een wijngaard. De twee reizen haar later achterna, maar weten niet precies de weg. In een dorpje bieden Abdoel en Akil hun diensten aan, maar de twee jongens maken op ernstige wijze misbruik van hen. 

Entius vertelt het verhaal in twee lijnen, vanaf de traumatische gebeurtenis uit 1978 en door de ontwikkeling in hun latere levens te beschrijven, hoofdzakelijk vanuit Nola. Zij gaat studeren in Amsterdam, krijgt moeizaam contact met leeftijdgenoten, maar vindt uiteindelijk wel een goede vriendin. Liefdesrelaties zijn altijd moeizaam. Eerst vertelt zij weleens aan een liefdespartner wat haar in Frankrijk is overkomen, later zwijgt zij hierover. Zij denkt dat de gebeurtenissen weinig invloed op haar hebben, maar er zijn telkens weer momenten dat zij ermee wordt geconfronteerd en dat haar gedachten ernaar teruggaan. Zij voelt zich ook schuldig. Had zij de dader niet beloofd om niet naar de politie te gaan? Dat deed zij wel en hij kreeg zijn straf. Nola worstelt met de gedachte dat deze hoog uitviel vanwege zijn afkomst. 

Het verhaal dat perfect schakelt tussen verschillende tijden is niet sentimenteel of vanuit woede geschreven, maar het ontroert enorm. Doris en Nola hebben elkaar na Frankrijk nauwelijks meer gezien. Op latere leeftijd is er bij beiden de behoefte aan contact en het idee dat dingen uitgesproken zouden moeten worden, maar dit is ongelooflijk lastig. Net als in Om en nabij is isolement en de mogelijkheid of onmogelijkheid hieruit te breken een thema in dit prachtige verhaal.

Simon Vestdijk – Bericht uit het hiernamaals

Vestdijk schreef Bericht uit het hiernamaals, zijn negenendertigste roman, in november en in maart/juni 1963. Het komt niet vaak voor dat hij het schrijven aan een roman een paar maanden onderbreekt, maar ik kan mij dat bij dit boek wel voorstellen. Het is een afwijkend werk dat meer een gedachtenexperiment is dan een roman. Het verhaal speelt in het hiernamaals waar bioloog dr. Hildervoort door middel van telepathie contact probeert te leggen met levende zielen op aarde.

Malgorzata Lebda – Onstilbaar

Małgorzata Lebda is een Poolse dichter, fotograaf en wetenschapper. Zij schreef een proefschrift over de taal van het beeld en de rol van poëtica bij de interpretatie van fotografie. Łakome is haar debuutroman uit 2023, waarvan in 2026 de Nederlandse vertaling van Charlotte Pothuizen verscheen. De roman speelt in het dorpje Maj, waar twee vrouwen intrekken bij de zieke grootmoeder Róza. De taal van Lebda is poëtisch, maar niet abstract. Ze beschrijft de microkosmos van het huis en het dorp aan de hand van concrete gebeurtenissen en herinneringen. In het verhaal wemelt het van de dieren.

Anna Achmatova – De echte twintigste eeuw

Anne Achmatova (1889 – 1966) is een van de grootste Russische dichters van de twintigste eeuw. Al haar poëziebundels zijn in Nederlandse vertaling beschikbaar in diverse uitvoeringen. Bij Van Oorschot verscheen in 2007 een tweetalige editie van haar werken, vertaling Margriet Berg en Marja Wiebes: een prachtig uitgegeven boek waar op de website boekwinkeltjes.nl een flinke prijs voor wordt gevraagd. Deze vertalingen doen soms wat stug aan, ze zijn niet altijd even soepel. Mijn Russisch is niet goed genoeg om de vertalingen echt te kunnen beoordelen, maar ik heb het voornemen ze eens te vergelijken met die van Hans Boland. In De echte twintigste eeuw is autobiografisch werk van Achmatova samengebracht. 

Simon Vestdijk – Puriteinen en piraten

In mijn project om alle romans van Vestdijk te lezen of te herlezen merk ik dat ik zijn historische romans een beetje vooruit heb geschoven. Sommige zijn erg dik en de onderwerpen leken mij niet altijd even boeiend, zoals piraterij begin achttiende eeuw. Dat is natuurlijk een vooroordeel, want Vestdijk is een auteur die over alles boeiend kan schrijven. Toen ik in Puriteinen en piraten begon, zijn zeventiende roman, geschreven in het najaar van 1945, eerste druk oktober 1947, was ik meteen verkocht. Ik las het spannende boek in drie dagen uit. Het verhaal is niet heel complex en Vestdijk heeft zich hier ook ingehouden voor wat betreft zinslengtes en doorwrochte zinsconstructies. Deze zeeroversroman is gewoon een zeer fijn leesboek.

Ester Naomi Perquin - Tot alles in beweging komt

Ester Naomi Perquin is vooral dichter. In de periode 2017-2019 was zij de Dichter des Vaderlands, eerder was zij stadsdichter van Rotterdam. Tot alles in beweging komt is haar romandebuut. De hoofdpersoon Ela werkt als bewaakster in een gevangenis. Zij is ook moeder en heeft een ingewikkelde relatie met haar twee broers en met haar moeder. Delen van de roman lezen als een dagboek, andere stukken hebben de vorm van gevangenisrapporten. Het is een rijk boek met meerdere verhalen die zij kundig mengt in een directe stijl.

Thomas Verbogt – De verdwijning

Het is alweer een paar jaar geleden dat ik een roman van Thomas Verbogt las. Ik ben een liefhebber van zijn werk, maar vooral zijn latere romans zijn doortrokken van nostalgie en melancholie, wat voor mij soms iets te veel van het goede is. De verdwijning is uit 1999 en is een bijzonder boek. De hoofdpersoon is, zoals vaker in zijn romans, een man die zoekend en relativerend door het leven gaat, en wat cynische trekjes heeft. Hij komt in een stadje terecht, waar Verbogt de lokale culturele elite neerzet alsof zij in een klucht spelen. Het verhaal is daarnaast ook spannend. In het begin van het verhaal komt de hoofdpersoon bij toeval in een criminele situatie terecht.

Wislawa Szymborska - Brievenpost

Nobelprijswinnares Wisława Szymborska schreef vijftien poëziebundels, maar ook essays en columns. Voor het Poolse weekblad Het literaire Leven, dat verscheen tussen 1960 en 1968, verzorgde Szymborska de rubriek waarin zij antwoord gaf aan beginnende dichters en schrijvers die werk hadden ingestuurd. Haar antwoorden zijn puntig en speels, maar hebben vaak een wat cynische ondertoon. Zelden is zij positief over iemands werk, maar de wenken die zij aanreikt om beter te schrijven zijn vaak raak. De ondertoon van dit door Karol Lesman vertaalde boekje is: ‘Hoe word je (geen) schrijver?’

Emmanuel Bove – Een vrijgezel

Naast Een Raskolnikov verscheen er dit jaar nog een boek van Emmanuel Bove in Nederlandse vertaling. Is er sprake van een opleving in interesse? Ik zag de twee titels in meerder boekwinkels liggen. Een vrijgezel is door uitgeverij Vleugels uitgebracht en is net als Een Raskolnikov vertaald door Kiki Coumans. Een vrijgezel is een typisch Bove-verhaal, met een tobberige, eenzame, mannelijke hoofdpersoon. Albert Guittard is echter socialer en ondernemender dan veel andere personages bij Bove. Tragisch is hij wel.

Barbara van Rijn Tuwor – Als je Vuilnis heet

Barbara van Rijn Tuwor is filmmaker en journalist. Haar debuutroman Als je Vuilnis heet speelt in Ghana, het land waar zij al zeventien woont en werkt. Zij beschrijft het leven van een jonge vrouw die in armoede opgroeit en door haar vader naar de hoofdstad Accra wordt gestuurd om geld te verdienen. Het leven daar is zeer zwaar. Sumina, zoals zij heet, moet zien te overleven en bovendien de vloek die op haar rust zien te verbreken.

Emmanuel Bove – Een Raskolnikov

De Franse schrijver Emmanuel Bove (1898-1945) debuteerde in 1924 met de roman Mes amis en was enige jaren zeer succesvol. Na zijn dood raakte hij snel in vergetelheid, maar om de zoveel tijd wordt zijn werk, ook in Nederland, herontdekt. In het Nederlands zijn er in de loop der jaren vijftien titels van hem vertaald; dat zijn romans en verhalenbundels. Belangrijke vertaalsters waren Angèle Manteau en Mirjam de Veth. De bundel Een Raskolnikov bevat drie verhalen en is vertaald door Kiki Coumans. Deze uitgave is speciaal omdat het (waarschijnlijk) de laatste is van George Coppens, die met Coppens & Frenks een geweldige uitgeverij bestierde met bijzonder vertaald werk, dat bovendien zeer mooi werd uitgegeven.

Henk Smeets en Fridus Steijlen – In Nederland gebleven

Onlangs onthulde minister-president Jetten aan de Rotterdamse Lloydkade het monument Ulu Kora ter herdenking aan de eerste generatie Molukkers die hier vijfenzeventig jaar geleden aan wal kwam. Dit waren bijna dertienduizend voornamelijk KNIL-soldaten en hun gezinnen die na de onafhankelijkheid van Indonesië geen kant op konden. Jetten bood bij de onthulling namens de Nederlandse overheid zijn excuses aan ‘voor het harteloze en eerloze ontslag van de militairen en voor de behandeling toen ze na 1951 in Nederland kwamen.’ In deze uitgebreide studie - een eerste editie van het boek verscheen in 2006 - beschrijven Henk Smeets en Fridus Steijlen stap voor stap de geschiedenis van de Molukkers in Nederland.