Islam Issa – Alexandria

Er zijn plekken in de wereld die fascineren ook al ben je er nooit geweest, of misschien wel omdat je er nooit bent geweest. De namen zijn bekend uit (strip)boeken of liedjes en de klank alleen is al magisch: Timboektoe, Bagdad, Omsk, Ulaanbataar, Zanzibar, Zaragoza. In de laatste stad ben ik overigens wel geweest, in 2008 toen daar de wereldtentoonstelling plaatsvond. Alexandrië heeft eenzelfde magische aantrekkingskracht. Ik heb inmiddels verschillende romans gelezen die in deze stad spelen, maar het boek van Islam Issa geeft een prachtig en uitgebreid overzicht van 2.300 jaar geschiedenis van de stad en van de omgeving die zich uitstrekt over het hele middellandse zeegebied en de Arabische wereld. Eeuwenlang was Alexandrië de schakel tussen drie continenten en lange tijd was het de grootste stad ter wereld.

Valentijn de Heer – NVRLND

Valentijn de Heer debuteerde een paar jaar geleden met de prachtige roman Beste mevrouw Eva. Zijn tweede boek is even sterk. In NVRLND is de hoofdpersoon weer een jongen uit een verscheurd gezin. Op latere leeftijd wordt hij bewust van zijn trauma’s en reist hij op aanraden van zijn therapeut naar Californië om het landgoed Neverland te bezoeken, een plek waar hij als kind vaak in gedachten heen vluchtte. Zoals in iedere goede roman vindt de hoofdpersoon niet wat hij zoekt en krijgt hij wel wat hij dacht niet te zoeken.

Kornel Filipowicz - Memoir van een antiheld

Voor De Reactor schreef ik op 21-8-2026 de volgende recensie.

In 1961 verscheen Memoir van een antiheld, een microroman zoals de Poolse auteur Kornel Filipowicz (1913-1990) dit werk noemde. Hij schreef een aantal romans, maar stond vooral bekend als schrijver van korte verhalen. De microroman is een tussenvorm: hij heeft alle kenmerken van een roman, maar de elementen in het verhaal zijn sterk gecondenseerd, zoals vertaler Karol Lesman in het uitstekende nawoord uitlegt.

Yolanda Entius – Abdoel en Akil

Eerder las ik van Entius de indrukwekkende roman Om en nabij. Abdoel en Akil is een korte roman uit 2017 en vertoont overeenkomsten met de manier van vertellen in Om en nabij. Zij weet heel sterk in alledaagse taal de levens van haar personages te beschrijven, waarbij het lijkt alsof er niets aan de hand is. Trauma’s worden niet uitgesproken, maar je voelt heel sterk het verborgen leed en de onmacht om dit te delen met iemand.

Simon Vestdijk – Bericht uit het hiernamaals

Vestdijk schreef Bericht uit het hiernamaals, zijn negenendertigste roman, in november en in maart/juni 1963. Het komt niet vaak voor dat hij het schrijven aan een roman een paar maanden onderbreekt, maar ik kan mij dat bij dit boek wel voorstellen. Het is een afwijkend werk dat meer een gedachtenexperiment is dan een roman. Het verhaal speelt in het hiernamaals waar bioloog dr. Hildervoort door middel van telepathie contact probeert te leggen met levende zielen op aarde.

Malgorzata Lebda – Onstilbaar

Małgorzata Lebda is een Poolse dichter, fotograaf en wetenschapper. Zij schreef een proefschrift over de taal van het beeld en de rol van poëtica bij de interpretatie van fotografie. Łakome is haar debuutroman uit 2023, waarvan in 2026 de Nederlandse vertaling van Charlotte Pothuizen verscheen. De roman speelt in het dorpje Maj, waar twee vrouwen intrekken bij de zieke grootmoeder Róza. De taal van Lebda is poëtisch, maar niet abstract. Ze beschrijft de microkosmos van het huis en het dorp aan de hand van concrete gebeurtenissen en herinneringen. In het verhaal wemelt het van de dieren.

Anna Achmatova – De echte twintigste eeuw

Anne Achmatova (1889 – 1966) is een van de grootste Russische dichters van de twintigste eeuw. Al haar poëziebundels zijn in Nederlandse vertaling beschikbaar in diverse uitvoeringen. Bij Van Oorschot verscheen in 2007 een tweetalige editie van haar werken, vertaling Margriet Berg en Marja Wiebes: een prachtig uitgegeven boek waar op de website boekwinkeltjes.nl een flinke prijs voor wordt gevraagd. Deze vertalingen doen soms wat stug aan, ze zijn niet altijd even soepel. Mijn Russisch is niet goed genoeg om de vertalingen echt te kunnen beoordelen, maar ik heb het voornemen ze eens te vergelijken met die van Hans Boland. In De echte twintigste eeuw is autobiografisch werk van Achmatova samengebracht. 

Simon Vestdijk – Puriteinen en piraten

In mijn project om alle romans van Vestdijk te lezen of te herlezen merk ik dat ik zijn historische romans een beetje vooruit heb geschoven. Sommige zijn erg dik en de onderwerpen leken mij niet altijd even boeiend, zoals piraterij begin achttiende eeuw. Dat is natuurlijk een vooroordeel, want Vestdijk is een auteur die over alles boeiend kan schrijven. Toen ik in Puriteinen en piraten begon, zijn zeventiende roman, geschreven in het najaar van 1945, eerste druk oktober 1947, was ik meteen verkocht. Ik las het spannende boek in drie dagen uit. Het verhaal is niet heel complex en Vestdijk heeft zich hier ook ingehouden voor wat betreft zinslengtes en doorwrochte zinsconstructies. Deze zeeroversroman is gewoon een zeer fijn leesboek.

Ester Naomi Perquin - Tot alles in beweging komt

Ester Naomi Perquin is vooral dichter. In de periode 2017-2019 was zij de Dichter des Vaderlands, eerder was zij stadsdichter van Rotterdam. Tot alles in beweging komt is haar romandebuut. De hoofdpersoon Ela werkt als bewaakster in een gevangenis. Zij is ook moeder en heeft een ingewikkelde relatie met haar twee broers en met haar moeder. Delen van de roman lezen als een dagboek, andere stukken hebben de vorm van gevangenisrapporten. Het is een rijk boek met meerdere verhalen die zij kundig mengt in een directe stijl.

Thomas Verbogt – De verdwijning

Het is alweer een paar jaar geleden dat ik een roman van Thomas Verbogt las. Ik ben een liefhebber van zijn werk, maar vooral zijn latere romans zijn doortrokken van nostalgie en melancholie, wat voor mij soms iets te veel van het goede is. De verdwijning is uit 1999 en is een bijzonder boek. De hoofdpersoon is, zoals vaker in zijn romans, een man die zoekend en relativerend door het leven gaat, en wat cynische trekjes heeft. Hij komt in een stadje terecht, waar Verbogt de lokale culturele elite neerzet alsof zij in een klucht spelen. Het verhaal is daarnaast ook spannend. In het begin van het verhaal komt de hoofdpersoon bij toeval in een criminele situatie terecht.

Wislawa Szymborska - Brievenpost

Nobelprijswinnares Wisława Szymborska schreef vijftien poëziebundels, maar ook essays en columns. Voor het Poolse weekblad Het literaire Leven, dat verscheen tussen 1960 en 1968, verzorgde Szymborska de rubriek waarin zij antwoord gaf aan beginnende dichters en schrijvers die werk hadden ingestuurd. Haar antwoorden zijn puntig en speels, maar hebben vaak een wat cynische ondertoon. Zelden is zij positief over iemands werk, maar de wenken die zij aanreikt om beter te schrijven zijn vaak raak. De ondertoon van dit door Karol Lesman vertaalde boekje is: ‘Hoe word je (geen) schrijver?’

Emmanuel Bove – Een vrijgezel

Naast Een Raskolnikov verscheen er dit jaar nog een boek van Emmanuel Bove in Nederlandse vertaling. Is er sprake van een opleving in interesse? Ik zag de twee titels in meerder boekwinkels liggen. Een vrijgezel is door uitgeverij Vleugels uitgebracht en is net als Een Raskolnikov vertaald door Kiki Coumans. Een vrijgezel is een typisch Bove-verhaal, met een tobberige, eenzame, mannelijke hoofdpersoon. Albert Guittard is echter socialer en ondernemender dan veel andere personages bij Bove. Tragisch is hij wel.