In een boekenkastje in Zoutelande vond ik deze moderne klassieker. Ik kende Bernard Schlink (1944) slechts van naam. Hij schreef eerst een reeks detectiveromans toen hij in 1995 met Der Vorleser uit kwam. Het boek werd een wereldwijd succes en is vertaald in tientallen talen. De Nederlandse vertaling van Gerda Meijerink is van 2003. Voor de Amerikaanse verfilming als The Reader won Kate Winslet een Oscar. Ik werd verrast door het verhaal dat begint met een liefde tussen een vijftienjarige jongen en een twintig jaar oudere vrouw. Omdat ik het verhaal geheel niet kende en zelfs de achterflap niet had gelezen, werd ik behoorlijk verrast door waar het heen ging. Ben je even onwetend en wil je dit boek ooit lezen, lees dit stukje dan niet verder.
De voorlezer bestaat uit drie delen die opgedeeld zijn in korte hoofdstukken. In het eerste deel is Michael Berg de vijftienjarige die genezende is van een ziekte en door Hanna Schmitz op straat wordt geholpen als hij niet goed wordt. Hij zoekt haar later op en binnen de kortste keren hebben zij een liefdesrelatie, die Michael verzwijgt voor zijn ouders en klasgenoten. De relatie heeft een vast ritme. Zij treffen elkaar meerdere keren per week bij haar thuis. Na de daad leest hij haar voor uit een roman. Hanna is tramconducteur en eenmaal neemt Michael de tram waar zij op rijdt zonder haar te begroeten. Dit is de aanleiding voor een van hun eerste ruzies. Ik dacht dat hierna hun relatie steeds problematischer zou worden en dat dat de kern van het verhaal zou zijn, maar het gaat heel anders: op een dag is zij verdwenen. Ze heeft haar baan en haar huis opgezegd en is zonder bericht achter te laten weggegaan.
In deel twee is Michael rechtenstudent en de klas volgt gezamenlijk een belangrijke rechtszaak tegen een groep vrouwen die in Auschwitz heeft gewerkt. Hij herkent Hanna als een van de verdachten en raakt geobsedeerd door deze rechtszaak. Hanna verdedigt zich slecht en zij wordt gezien als hoofdverdachte in een vreselijke zaak. Heel mooi presenteert Schlink hier een groot aantal morele kwesties. ’Ik wilde Hanna’s misdaad tegelijkertijd begrijpen en veroordelen. Maar daarvoor was die te verschrikkelijk.’
Hanna lijkt de schuld op zich te nemen en geeft toe dat zij het rapport over de gruwelijke gebeurtenis heeft opgesteld. Plotseling doorziet Michael wat er aan de hand is. Zij heeft het rapport niet geschreven want Hanna is analfabete en te trots om dit toe te geven. Hij worstelt met de vraag of hij deze kennis moet delen met de rechters om haar deels vrij te pleiten.
Het derde deel speelt jaren later. Hanna is veroordeeld tot een lange gevangenisstraf. Michael bedenk op een gegeven moment dat hij haar banden moet sturen met door hem voorgelezen boeken. Zij schrijft hem korte briefjes terug, waaruit hij afleidt dat zij leert lezen en schrijven. Maar zijn enige manier van communiceren blijft het voorlezen van boeken. De ontknoping is even goed als de rest van het boek. De voorlezer is een ijzersterk verhaal. De roman is nog geen tweehonderd pagina’s dik, maar bevat heel veel. In het persoonlijk geschreven verhaal bevat een (onmogelijke) liefde, tragedie, spanning en tal van morele dilemma’s.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten