vrijdag 27 september 2013

Isaak Babel – Dagboek 1920


In het mooie boek van Adam Zamoyski over de slag om Warschau las ik dat Isaak Babel erbij aanwezig was als ‘journalist’. Maksim Gorki had hem aangeraden onder de mensen te gaan. Dit dagboek is hiervan het resultaat. Uiteraard mocht het werk in de Sovjet-Unie niet uitgebracht worden. Hoewel Babel voorstander van de revolutie was, schreef hij veel te realistisch, genuanceerd en openlijk over deze veldtocht. Het Sovjetleger bracht niet overal geluk en vrede. In 1940 werd Babel, zoals vele Russische schrijvers geëxecuteerd.

In het voorwoord schrijft Peter Zeeman over de Pools-Russische oorlog. Kennelijk heeft hij naast dit dagboek geen andere boeken geraadpleegd, want zijn beeld is nogal eenzijdig. Hij beweert o.a. dat de eerste Poolse aanval was bedoeld ter gebiedsuitbreiding en niet om de voorziene invasie van de Sovjets af te slaan. Ook benadrukt hij dat de Polen tot tweemaal toe vredesvoorstellen afsloegen, zonder de achtergronden te vermelden. Hadden zij de voorstellen aangenomen dan had Polen als land niet lang meer bestaan.

Babel beschrijft in zijn dagboek de dagelijkse beslommeringen rond de troepenbewegingen. Hij zit dicht bij het front maar op voldoende afstand om weinig te merken van de directe oorlogshandelingen. Een enkele keer maakt hij beschietingen mee. Hij schrijft vooral over de soldaten: de lompe manieren, de wreedheden en de honger en uitputting die hij ook zelf beleeft. Hij vertelt over de mensen waar hij is ondergebracht. Vooral voor de joods bevolking heeft hij extra belangstelling. Babel was zelf een jood maar opereerde voor zijn veiligheid onder een schuilnaam.

Zoals in elke oorlog werden ook in deze de boeren beroofd, de vrouwen verkracht en de joden vermoord. Ik zal de details over het kozakkenleven verder besparen.
Interessant is de stijl van Babel. Vooral in het begin lees je dat dit dagboek nog niet af is. Het lijkt een eerste, niet geredigeerde versie. Hij hanteert veel telegramstijl, schrijft af en toe dat hij iets wil uitwerken of verder wil beschrijven. Later is het dagboek meer verhalend en samenhangend. Veel van de onderwerpen keren terug in de verhalenbundel ‘De Rode Ruiterij’. In dit dagboek is de oervorm van deze verhalen te lezen.

Opvallend is dat Babel in het begin nog wel eens het communisme en de revolutie prijst, later wordt dit minder; vooral wanneer Babel ziet dat niet alleen de Polen de nodige wreedheden begaan. Tijdens de terugtocht lijkt Babel alle hoop op een communistisch ideaal verloren te hebben. Hoe gevoelig de nederlaag van de Russen ligt blijkt eruit dat het laatste deel van dit dagboek waarin de aftocht van de Russen wordt beschreven in de uitgave van 1989 ontbreekt.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten