Mieke Tillema – Ida Simons

Ida Simons (1911-1960) is inmiddels de meest bekende vergeten schrijver van Nederland. Zij was in de eerste plaats pianiste. Na de Tweede Wereldoorlog legde zij zich meer toe op het schrijven. In 1959 publiceerde zij Een dwaze maagd, de roman waarmee zij bekendheid verwierf en die het bestaansrecht is van deze biografie. De roman beleefde na haar dood enkele herdrukken die niet veel deden. Ida Simons werd door het grote publiek vergeten. Pas in 2014, bij een herdruk van uitgeverij Cossee, werd het boek een bestseller en kreeg het ook internationaal de nodige aandacht.

Emmanuel Bove – Het voorgevoel

Emmanuel Bove (1898-1945) schreef een stuk of dertig literaire romans en verhalenbundels, naast zijn journalistieke werk. Hij moest wel want hij had drie gezinnen te onderhouden: zijn eigen gezin, dat van zijn ex-vrouw en dat van zijn moeder. Zijn nogal luie broer woonde nog thuis en deed voortdurend een beroep op Emmanuel. De schrijver had een goedaardig karakter en voldeed aan alle vragen om financiële ondersteuning. Hij was daarom ook broodschrijver. In het nawoord bij deze uitgave van Le Pressentiment (1935) citeert vertaler Mirjam de Veth uit een interview met de schrijver. Hij zegt daarin in tien of twaalf dagen een goedkoop romannetje te schrijven.

Frida Vogels – De vader van Artenio

  

Frida Vogels is een van de grootste Nederlandse schrijvers. Ze leeft teruggetrokken in het Italiaanse Bologna en treedt nooit in de openbaarheid. Afbeeldingen van haar bestaan er nauwelijks. Interviews doet zij niet en op televisie zul je haar vanzelfsprekend niet zien. Zij heeft een grondige afkeer van oppervlakkige flauwekul en wil zich alleen op haar werk concentreren. Het is niet dat zij iets verborgen wil houden. Er zijn juist weinig schrijvers die zo persoonlijk en eerlijk zijn als Vogels. Zowel in haar driedelige werk De harde kern als in haar dagboeken heb je het gevoel in haar hoofd mee te kijken. In 2014 verscheen het elfde deel van de reeks dagboeken (1977-1978). Na haar dood zullen de overige delen (vijf of zes?) verschijnen.

Marguerite Yourcenar – Fantasie in blauw

Een eeuwigheid geleden las ik van Marguerite Yourcenar (1903-1987) Hadrianus’ geschriften en was diep onder de indruk. Waarom ik daarna nooit meer iets van haar heb gelezen weet ik niet. Het hermetisch zwart kocht ik een paar jaar geleden en staat nog altijd ongelezen in de kast. Fantasie in blauw schafte ik onlangs aan op de boekenmarkt in Zutphen. Het is een mooi uitgegeven bundel met drie korte verhalen. Het zijn verhalen uit de beginperiode van haar schrijverschap, zo rond 1930. Ze werden pas na haar dood in 1993 gebundeld en uitgegeven. Deze vertaling van Jenny Tuin is van een jaar later.

Ida Simons – Als water in de woestijn

Ida Simons (1911-1960) oogstte vlak voor haar dood veel succes met de roman Een dwaze maagd. Het boek - haar enige roman – raakte in de decennia erna in vergetelheid, totdat uitgeverij Cossee het in 2014 opnieuw uitgaf. Wederom werd het een bestseller, volkomen terecht want het is een schitterende roman. Een jaar na haar dood verscheen Als water in de woestijn. Het werk is fragmentarisch. Het zijn verhalen die een roman hadden moeten vormen, aangevuld met andere verhalen uit haar nalatenschap. In 2015 bracht Cossee dit werk opnieuw uit, inclusief het voorwoord van Pierre H. Dubois en een nieuw nawoord van Annelies Verbeke.

David Edmonds – Would you kill the fat man?

Stel, je staat langs een trambaan en je ziet vijf mensen vastgebonden op de rails liggen. Er komt een op hol geslagen tram (trolley) aan. Er is een zijspoor en een hendel waarmee je de tram van baan kan laten veranderen. Echter, op dit spoor ligt één persoon vastgebonden. Wat doe je? Haal je de hendel over waardoor er maar één persoon om het leven komt in plaats van vijf? Veel mensen zeggen dit te zullen doen. Het is een rationele overweging. Een tweede scenario is dat de ene man niet op het spoor ligt vastgebonden, maar dat hij op een brug boven het spoor staat. Het is een dikke man. Wanneer hij op het spoor terecht zou komen stopt hij de tram en zouden de vijf het overleven. De vraag is of jij de dikke man van de brug zou duwen en hem hiermee doden. Would you kill the fat man?

Simon Vestdijk – De held van Temesa

 

Ongeveer de helft van de 52 romans van Vestdijk heb ik gelezen. Al langer had ik mij voorgenomen de andere helft ook te lezen, maar zoals zovele voornemens schoof ik het voor mij uit. Bijna al de romans die ik gelezen heb vond ik zeer de moeite waard. De kwaliteit ging bij hem niet ten koste van de kwantiteit. Het is ongelooflijk dat hij, naast zijn andere schrijfwerk, soms meerdere romans per jaar schreef. Daarbij komt dat zijn historisch romans, zoals De held van Temesa (1962), hem veel lees- en studietijd moeten hebben gekost. Vestdijk was een schrijfmaniak.

 

Pieter Waterdrinker – Duitse bruiloft

Pieter Waterdrinker is een groot verhalenverteller. Duitse bruiloft (uit 2005 en in 2015 volledig herzien) speelt in de jaren vijftig in een anonieme badplaats in Nederland. Het is een pijnlijke familiegeschiedenis met talrijke personages. Hoofdpersoon is Ludo Bagman, een jongeman en flierefluiter. Hij is de zoon van een hoteleigenaar en hij gaat trouwen met Liza Bender, een Duitse schone. Haar stiefvader is de eigenaar van een worstenfabriek. Haar moeder, de worstmakersvrouw, is een drankzuchtige slons. Het Duitse gezinnetje komt voor de bruiloft een paar dagen naar de badplaats. Deze bezoekers en de inwoners van het plaatsje worden door Waterdrinker met groot plezier in al hun burgerlijkheid neergezet. Bijna alle personages zijn oneerlijk, kleinzielig en roddelzuchtig. Bijna iedereen gaat vreemd of is op seks belust. De twee huwelijkskandidaten houden elkaar voor de gek en liegen erop los. Hij heeft net syfilis opgelopen, wat hij natuurlijk verzwijgt voor haar; zij beweert zwanger van hem te zijn en moet haar ongesteldheid zien te verhullen. De badplaats staat voor de Nederlandse samenleving als geheel. 

J.D. Salinger – Negen verhalen

 

Sommige boeken kunnen bij herlezing flink tegenvallen. Ik vond Bezorgde ouders van Gerard Reve bij tweede lezing nog steeds erg grappig. Misschien is het vloeken in de kerk, maar bij De avonden had ik dat in het geheel niet: melig en langdradig. De luisterboekversie voldeed wel weer prima om bij in slaap te vallen. Ooit wierp ik als volwassenen een blik in een boek van Pinkeltje. Als kind had ik dus niet in de gaten gehad wat een ontzettend slecht geschreven moralistisch werk dit was. Ik las en herlas de afgelopen weken werk van A.L. Snijders. Zijn korte stukken blijven overeind. Leuk van hem is dat hij zo enthousiast over dichters en schrijvers vertelt dat je geneigd meteen naar de boekwinkel te rennen om hun boeken aan te schaffen; of, zoals in het geval van J.D. Salinger, naar de boekenkast. Het verhaal ‘Oom Donald in Connecticut’ noemde A.L. Snijders een van de beste verhalen ooit geschreven.

 

Pieter van Os – Liever dier dan mens

 

Liever dier dan mens won in 2020 de Libris geschiedenisprijs en was onlangs het Leesclubboek bij het televisieprogramma ‘Brommer op zee’. De geschiedenisprijs is bedoeld voor boeken die geschreven zijn voor een breed publiek. Daar voldoet het boek aan. Van Os vertelt het verhaal van Mala, een meisje dat voor de Tweede Wereldoorlog opgroeide in een Joods orthodox milieu en de Holocaust overleefde door als Volksduitse opgenomen te worden in een gezin van fanatieke nazi’s. Zij leeft nog en Van Os spreekt haar in Amstelveen waar zij nu woont.

Koos van Zomeren – Aan de Dijk

 

De grootouders van Koos van Zomeren groeiden op in ’t Rot, een wijkje in het dorp Herwijnen in de Betuwe. Het wijkje beslaat een dijk met dijkhuisjes. Zijn vaders vader heette Jan van Zomeren, Jan de Koedam op het dorp. Zijn zuster heette Jantje, Jans de Kip op het dorp. Zij trouwde met een Jan van Zomeren, Jan de Sies op het dorp. De vader van Koos van Zomeren groeide op in deze familie in zo’n piepklein huisje aan de dijk. Koos van Zomeren schreef eerder uitgebreid over Herwiijnen en zijn bewoners in twee delen privé-domein: Een jaar in scherven (1988) en Nog in morgens gemeten (2006). 

 

A.L. Snijders – Ruim water

 

Na de dood van A.L. Snijders verdiepte ik mij nog wat meer in zijn werk. Ik gaf toe aan de neiging om de boeken die ik eerder vanuit de bibliotheek las alsnog tweedehands aan te schaffen. Toen kwam ik erachter dat ik een van zijn oudere bundels nog niet gelezen had. Ruim water is het vervolg op Voordeel schutter die ik wel gelezen heb. Er staan stukken in die hij schreef voor het Parool in de jaren 1987 en 1988, dus voor de uitvinding van het zkv. Ruim water verscheen in 2012.