Het Diner is een absolute klassieker. Het kende al meer dan 100 drukken, is in tientallen talen vertaald en is vier keer verfilmd. Het is deze maand het boek in de campagne Heel Nederland Leest. Zelfs voor deze campagne, waarbij mensen het boek gratis kunnen afhalen in de bibliotheek, is de oplage enorm omdat praktisch alle bibliotheken in Nederland meedoen. Er worden deze maand bijna 300.000 exemplaren van Het Diner uitgedeeld en op talloze plekken wordt er over het boek gepraat. Dat doet natuurlijk de vraag rijzen wat die boek zo succesvol maakt.
Bij verschijnen in 2009 las ik Het Diner en ik zag ooit de Nederlandse verfilming. De details stonden mij bij herlezing toch niet meer helemaal helder voor de geest. Het verhaal gaat in het kort over twee echtparen (twee broers en hun vrouwen) die uit eten gaan. Hun twee kinderen blijken iets afschuwelijks te hebben gedaan: zij hebben in een dronken bui een zwerfster vermoord. Het verhaal wordt verteld vanuit Paul Lohman, ex-leraar en de broer van de succesvolle politicus Serge Lohman, die wel eens de volgende premier van Nederland zou kunnen worden. De vrouw van Paul heet Claire, de vrouw van Serge Babette. De setting is eenvoudig. Naast wat personeel treedt alleen de zoon van Paul actief op in het verhaal: hij komt langs om zijn telefoon op te halen die zijn vader per ongeluk had meegenomen.
Het centrale thema in het boek is: hoe ga je ermee om als je kinderen een erge misdaad hebben begaan? Daarnaast gaan de gesprekken die we volgen vanuit de blik van Paul over allerlei conventies en hoe mensen met elkaar om (horen te) gaan. Hij is een cynicus, maar blijkt hoe langer hoe meer echt een enorme klootzak te zijn. Bij het begin kun je lachen om de irritaties die hij heeft wanneer de ober met zijn pink de gerechten een voor een benoemt. Hij maakt ook steeds zijn beroemde broer belachelijk en prikt door zijn façades heen. Maar langzaamaan wordt het minder grappig. In terugblikken op zijn leven verontschuldigt hij zich eerst nog over zijn woede-uitbarstingen, later blijkt hij volledig achter zijn asociale gedrag te staan. Zo bedreigde hij een winkelier die zijn zoontje als kind ooit terechtwees en mishandelde hij een leraar van zijn zoon. Het is niet voor niets dat hij zelf ontslagen is. Zo neem je als lezer steeds meer afstand van zijn arrogantie en zijn onplezierige gedachten. Wat niet wil zeggen dat je zijn broer meteen aardig vindt. En eigenlijk komt er geen enkel sympathiek personage in het boek voor.
De vader blijkt uiteindelijk niet veel beter dan de zoon te zijn, ook al heeft hij niet zelf een moord begaan. De gesprekken aan tafel gaan aan het einde van het verhaal over de vraag of zij zich moeten aangeven, ook omdat er op televisie beelden van de misdaad - weliswaar vaag – zijn vertoond. Serge wil zich daarom terugtrekken als kandidaat bij de verkiezingen. De anderen denken hier anders over.
Het Diner is spannend geschreven met de nodige humor en het zit heel goed in elkaar. Het succes zit er ook in dat het geen moeilijk boek is. Wat er gebeurt en gezegd wordt is heel begrijpelijk, maar minder begrijpelijk is het gedrag van de zoons en van de ouders. Het verhaal dwingt je om stellingname te nemen, bijvoorbeeld over de vraag in hoeverre je je kinderen in bescherming mag nemen. Wat het verhaal ook aantrekkelijk maakt is dat er een ethisch dilemma wordt opgeworpen, maar dat de verteller volkomen amoreel is. Al met al levert het boek voldoende stof op om over te praten tijdens de campagne Heel Nederland Leest.
1 opmerking:
Mooie analyse, Alek
Een reactie posten