1 november start de CPNB-campagne Heel Nederland Leest. In de bibliotheek kun je dan gratis een exemplaar afhalen van Het Diner van Herman Koch. Omdat ik twee leesclubs verzorg waarin we deze klassieker bespreken wilde ik ter voorbereiding niet alleen Het Diner herlezen, maar ook Kochs recentste boek De overbodigen. Het verhaal heeft veel overeenkomsten met het geschenk van dit jaar. Ook hier spelen twee echtparen de hoofdrol en is er iets ergs gebeurd, waardoor de verhoudingen op scherp komen te staan.
Herbert, waar vanuit het verhaal wordt verteld, wandelt met zijn vrouw Yvonne en een ander stel door Engeland. Dit zijn Alicia en Martin, de ouders van hun dochters vriend. Op de eerste pagina lees je al dat er iets vreselijk mis is gegaan, maar dat het volgens Herbert zelfverdediging was. Dit wordt door Martin beaamd: ‘Wat zou er gebeurd zijn als Herbert niet… Als we niet hadden gedaan wat we hebben gedaan.’ Er wordt getwijfeld, maar Herbert weet de anderen te overtuigen om de wandeltocht gewoon door te zetten, want naar huis gaan zou verdacht zijn.
Herbert is bioloog en zeer succesvol. Zijn boeken zijn vertaald en verkopen uitstekend, hij treedt op in talkshows op televisie en won zelfs bijna de Nobelprijs. Hij is een typisch Koch-personage: helemaal overtuigd van zijn eigen gelijk, cynisch en pragmatisch. Herbert is dol op zijn dochter, maar haar vriend vindt hij een slapjanus. Hij is niet iemand van flauwe praatjes of excuses. Zijn wetenschappelijke ideeën over dierlijk gedrag past hij ook toe op zijn omgang met mensen: nooit je zwakke kant laten zien, beter aanvallen dan vluchten.
Op de tweede dag loopt hun plan al niet goed. Herbert mist een knoop op zijn jas en vermoedt dat hij deze is verloren op de plek waar het mis ging. Hij wil geen sporen achterlaten en keert samen met Martin terug. Koch weet met deze en andere ingrediënten heerlijk te spelen met spanning. Je weet dat het wel verkeerd moet gaan, maar toch weet hij te verrassen. Daardoorheen spelen allerlei ethische vragen, die verband houden met de spanning tussen eigenbelang en algemeen belang. Hij twijfelt of hij informatie moet delen met zijn vrouw. Zij zal er emotioneel op reageren, waardoor zij hen allen in gevaar kan brengen. Mooi is ook dat Koch laat zien hoe partners die elkaar zeer goed kennen in moeilijke omstandigheden toch onbetrouwbaar kunnen zijn of een duistere kant laten zien.
Het verhaal eindigt met een bijzondere wending waar ik niks over zal loslaten. De overbodigen is een goed geschreven en makkelijk leesbaar boek. Het heeft een fijne spanning, maar je moet wel houden van de cynische verteller, die bijna altijd optreedt in de romans van Koch. Voor de leesclublezers van Het Diner is het een mooie aanvulling.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten