donderdag 22 september 2016

Willem Elsschot – Villa des Roses

‘Villa des Roses’ is het mooie prozadebuut van Elsschot uit 1910. Er zijn weinig bronnen bewaard gebleven die inzicht geven in het precieze ontstaan van het boek. Een collega bij de Schiedamse scheepstimmerwerf Gusto, waar hij toen werkte, drong er bij hem op aan zijn belevenissen in de Franse hoofdstad, waar hij zo vaak over vertelde, op papier te zetten. Villa des Roses’  is aan deze mevrouw van der Tak opgedragen.


Elsschot vertelde later het boek in twee of drie weken geschreven te hebben, in Rotterdam. Dit is niet het hele verhaal, want wel bekend is dat hij aan deze ruwe versie eindeloos heeft gesleuteld. De vorm, de taal was toen al voor hem belangrijker dan het verhaal. ‘Villa des Roses’ noemde hij een ’een schets naar de natuur”. In de jaren 1906-1907 verbleef Elsschot in een pension in Parijs. Hij zou alles naar waarheid opgetekend hebben, “misschien een klein beetje veranderd”. De lompe Duitser Richard Grünewald was hijzelf.

Het verhaal draait om een pension, waar mevrouw Brulot de leiding heeft. De gasten worden stuk voor stuk beschreven, net als de dagelijkse gang van zaken in het pension. In elk hoofdstuk vindt er een verwikkeling plaats rond een aantal karakters. Uiteindelijk moet het pension gesloten worden. Het verhaal heeft iets van een klucht, maar is ook diep tragisch. Het genot van het lezen zit vooral in het taalgebruik van Elsschot. Het boek staat vol passages waarbij je de neiging voelt deze hardop voor te lezen. Meestal beperk ik mij tot nalezen. Hieronder een aantal korte citaten:

Over de tweeënnegentig jarige mevrouw Gedron: “Zij was lang van gestalte en hield zich vervaarlijk recht, want zij was nu eenmaal te stijf om nog krom te kunnen groeien.”

Het kamermeisje Louise leest een advertentie in de krant: “Op een namiddag, terwijl zij de krant doorliep in dien half bewusten toestand waarin men, tusschen een moord en een reclame der Pinkpillen, met een zalig gevoel aan een ouden misstap terugdenkt of reeds tracht te genieten van een toekomstige zonde, viel haar blik op onderstaande advertentie.”

Wanneer Richard de liefdesverklaring van Louise ontvangt en met blij cynisme erover mijmert: “Zoo denkend nam hij een potlood en onderstreepte zeventien taalfouten.”

De twee tortelduifjes gaan uit eten: “Zij gingen dan aan een tafeltje voor twee personen zitten. Louise kreeg de spijskaart en zocht gerechten uit, terwijl Richard wijn bestelde. Zij maakte ook de sla gereed en sneed zijn vleesch, omdat door de kracht der gewoonte hare handen er naar stonden en ook wel een beetje,  om te toonen dat zij niet lui was en een geschikt huisvrouwtje zou wezen, want hij mocht nu toch eens van plan zijn haar te trouwen. Je kon nooit weten.”

Omdat ‘Villa des Roses’ bij veel mensen bekend is wil ik besluiten met een paar quizvragen om te testen wat u nog weet. Antwoorden kunt u zelf nazoeken of u kunt mij een privé bericht sturen. Succes!

1. Wat voor huisdier heeft mevrouw Brulot?
a.         Een kleine aap
b.         Een dikke rode kat
c.         Een sprekende papegaai

2. Hoeveel mensen gaan er dood in het pension?
a.         Niemand.
b.         Eén eenzame man, die zichzelf door het hoofd schiet in de tuin van het pension.
c.         De hele Hongaarse familie –drie personen – door een voedselvergiftiging.

3. Wie betaalt het meest voor de logies en het eten en drinken in Pension Villa des Roses?
a.         De oude mevrouw Gedron, zij heeft extra verzorging nodig.
b.         Duitser Richard Grünewald, want hij drinkt iedere dag vele glazen wijn.
c.         De Noor meneer Aasgaard; hij verstaat de Franse taal slecht en wordt opgelicht door mevrouw Brulot.

4. Waar zegt de Duitser Richard Grünewald vandaan te komen?
a.         Danzig
b.         Breslau
c.         Hij komt helemaal niet uit Duitsland, maar is een Vlaming.

5. Wat was het beroep van meneer Brulot
a.         Zakenman
b.         Generaal
c.         Notaris

6. Van welke nationaliteit woont er niemand in het pension?
a.         De Franse
b.         De Poolse
c.         De Belgische

7. Hoe lang verblijft mevrouw Wimhurst in de Villa de Roses?
a.         Drie uur
b.         Drie dagen
c.         Drie weken

Geen opmerkingen:

Een reactie posten