Bohumil Hrabal – Drie rabiate legendes

De reeks Moldaviet, uitgegeven door Voetnoot, bestaat uit twintig kleine boekjes met een keuze uit de Tsjechische literatuur. Ik heb er een aantal gelezen. Uiteraard mag Hrabal, een van de grootse Tsjechisch schrijvers, niet ontbreken in de reeks. Veel van zijn werk is al vertaald in het Nederlands. Vertaler Kees Mercks licht de keuze van deze drie verhalen in zijn nawoord toe. Hij beoogt “de lezer een iets andere, rauwere Hrabal voor te stellen.”

Georges Perec – De machine

Georges Perec (1936-1982) hield van taalexperimenten. Hij schrijft literatuur, maar zoekt ook als een wetenschapper de grenzen van de taal op. Opmerkelijk is dat zijn boeken meestal goed leesbaar blijven. De machine is geen boek, maar een hoorspel in het Duits. Het is nu voor het eerst vertaald en bewerkt in het Nederlands, door Jan H. Mysjkin. De uitgave is prachtig, zoals we van uitgeverij Vleugels gewend zijn.

Anton de Kom – Wij slaven van Suriname

Anton de Kom was een veelzijdig man. Hij werd in 1898 geboren in Suriname, verhuisde als jongeman naar Nederland en werd schrijver. Hij keerde later terug naar Suriname en zette zich in voor de rechten van arbeiders. Begin jaren dertig werd hij gearresteerd en wegens opruiing voor enige maanden opgesloten. Hij koos ervoor terug te verhuizen naar Nederland, waar hij als held werd binnengehaald. Het gezin De Kom leefde aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog in armoede. Tijdens de oorlog was Anton actief in het verzet. Dit werd hem fataal. Hij werd opgepakt en overleed op 29 april 1945 in concentratiekamp Sandbostel. 

Manon Uphoff – Vallen is als vliegen

Het onderwerp in de autobiografisch roman Vallen is als vliegen is heftig. Het boek gaat over het incestverleden van de schrijfster. Haar vader, de tweede man van haar moeder, misbruikte haar en haar (half)zussen. Manon Uphoff heeft er lang over gedaan om dit boek te schrijven. Haar vorige roman, een autobiografische, stamt uit 2009 en bracht in haar persoonlijke leven nogal wat beroering teweeg. Zij zal daarna tijd nodig hebben gehad om de juiste vorm te vinden om dit verhaal te verwoorden. De directe aanleiding om naar buiten te treden was de dood van haar oudere halfzus.

Ab Visser – Rudolf de Mepse

Ab Visser (1913-1982), geboren te Groningen, schreef enorm veel. Hij beoefende alle genres: poëzie, kinderboeken, detectives, autobiografisch werk, historische romans, totaal zo’n zeventig boeken. Daarnaast was hij zeer actief als recensent en richtte hij diverse tijdschriften op. Visser was vooral een verhalenverteller. Hij maakte geen onderscheid tussen hoge en lage literatuur, in de naoorlogse periode een ongewoon standpunt. ”Er zijn alleen maar goed geschreven en slecht geschreven boeken.”

Christian Jongeneel – Magda is overal

Christian Jongeneel is wetenschapsjournalist. Hij schreef een proefschrift over de filosofie van de informatica en publiceerde meerdere boeken over dit onderwerp. Jongeneel is Rotterdammer en in deze stad actief binnen diverse culturele organisaties. Met Magda is overal bewijst hij ook romanschrijver te zijn. Voor een debuut is het een waagstuk. Het boek is complex en dik, met meer dan 400 pagina’s het dikste boek dat ooit door Douane is uitgegeven. Door zijn toegankelijke schrijfstijl en soepele vertelkracht weet hij de lezer moeiteloos door de drie delen van Magda is overal te leiden.

Susan Orlean – The Library Book

Susan Orlean is een Amerikaanse schrijver en journalist. Zij is vooral bekend van haar boek ‘The Orchid Thief’ uit 1998. Vorig jaar verscheen ‘The Library Book’. Toen ik dit boek getipt kreeg en er kort iets over las, dacht ik dat het ging om een roman op basis van een vrijwel vergeten gebeurtenis in Los Angeles: het uitbranden van de centrale bibliotheek in die stad op 29 april 1986. ‘The Library Book’ is geen roman, maar Orlean weet uitstekend literaire spanning op te bouwen rond de onbeantwoorde vragen die de gebeurtenissen rond de brand nog steeds oproepen.

Marian Donner – Zelfverwoestingsboek

Het mooiste aan dit pamflet tegen de maakbaarheid van de mens is de titel, ‘Zelfverwoestingsboek’. Dat schept verwachtingen. Ik hoorde Marian Donner tijdens een uitzending van ‘Nooit meer slapen’ en was erg benieuwd naar haar boek. De humor, de anekdotes en haar relativisme maakten de radio-uitzending bijzonder. Het boek is een beetje een slap aftreksel hiervan.

Marijke Schermer – Liefde, als dat het is

De boeken van Marijke Schermer worden steeds beter. Na Mensen in de zon en Noodweer overtreft zij zichzelf met Liefde, als dat het is. Het thema in deze roman is de liefde in vele verschijningsvormen. Net als in haar twee eerdere romans draait het om verstoorde menselijke relaties en wederzijds onbegrip. Schermer brengt de lezer tot diep in het hoofd van haar personages.

Marek Sindelka - Polaroid

Tijdens een lezing over Tsjechische literatuur noemde ik als opvallend kenmerk de aanwezigheid van treinen. In praktisch ieder boek van Hrabal of Čapek zit wel een scene in een trein of op een treinstation. In dit verhaal van Marek Šindelka loopt Petr op de eerste pagina de stationshal in om de trein te pakken. 

Michel Houellebecq – De kaart en het gebied

Alle romans van Michel Houellebecq had ik gelezen, op eentje na: De kaart en het gebied uit 2010. Martin de Haan is de vertaler van het werk van Houellebecq. Deze roman is zijn lievelingsboek. Ik moet toegeven dat het inderdaad tot zijn beste werk behoort. Het boek bevat alle bekende Houellebecq-elementen, maar de toon is milder en de meningen erin zijn minder radicaal dan in zijn andere werk.

Bas Kwakman – In poëzie en oorlog

Bas Kwakman was zestien jaar directeur van Poetry Internationaal. Het laatste jaar in deze functie besteedde hij grotendeels aan het schrijven van dit lijvige boek over vijftig jaar Poetry International. De ruim vierhonderd pagina’s lezen als een trein. Kwakman kan schrijven. Dat bewees hij al met zijn ‘Hotelkamerverhalen’. ‘In poëzie en oorlog’ is een merkwaardig boek geworden. Zijn vorige boek bevatte prachtige persoonlijke verhalen van de reizen die hij maakte als directeur. In dit boek zet hij deze toon voort. Hij geeft vooral een persoonlijke blik op vijftig jaar Poetry International. Het is geen geschiedschrijving met objectieve pretenties.