Annelies Verbeke – Slaap!

Gisteren zag ik de film Blue Moon met Ethan Hawke in een schitterende rol van Lorentz Hart, schrijver van talloze liedjes waaronder The lady Is a tramp, My funny valentine en Blue moon. Hij raakt aan lager wal en is vervreemd van zijn samenwerkingspartner, de componist Richard Rodgers. De film speelt grotendeels in één ruimte en bestaat vooral uit dialogen en monologen van Hart. Rodgers heeft net geschitterd op de première van zijn nieuwe musical Oklahoma! die hij schreef met Oscar Hammerstein II. Hart feliciteert hem hiermee, maar is ook verbitterd over dit succes. Hij vindt het verhaal clichématig en zijn haat richt zich op het uitroepteken in de titel, ‘but heartsinkingly aware of how lethally effective it is. He knows a hit when he sees one – and feels himself descending into failure.’ Het uitroepteken in de titel van de debuutroman van Verbeke uit 2003 is even effectief.

Annelies Verbeke – September

In de jaren 2022/2023 bracht uitgeverij Das Mag een serie van twaalf boekjes uit met als titels de maanden van het jaar. Rob van Essen, Saskia de Coster, Bregje Hofstede en andere schrijvers tekenden voor een deeltje. Annelies Verbeke schreef September en las hiervoor haar agenda’s van de afgelopen vijftien jaar door. Zij geeft ermee een beeld van haar leven en ze schrijft tussendoor over kunst en literatuur, waarbij ze blijft gefocust op de maand september.

Marc-Marie Huijbregts – In stukjes

Ik luister trouw de podcast van Marc-Marie Huijbregts en Isa Hoes, ook zag ik meerdere theatervoorstellingen van Marc-Marie. Hij vertelt zowel in de podcast als op het podium veel over zijn werk als acteur, cabaretier en televisiemaker, op een toon die ik erg grappig vind. Marc-Marie in stukjes uit 2014 sluit hier naadloos op aan. In zeventien hoofdstukjes gaat het over zijn ouders, zijn jeugd in Tilburg Noord, zijn eerste baantjes, het doen van audities en meer. 

Wieslaw Mysliwski - Het paleis

Pałac is de zesde roman van de Poolse schrijver Wiesław Myśliwski (geboren 1932) die vertaald is in het Nederlands; wederom deed Karol Lesman dit op schitterende wijze. Het paleis is een vroeg werk, uit 1970, en met nog geen driehonderd pagina’s een stuk dunner dan de andere vijf vertaalde romans. Het verhaal speelt op het Poolse platteland en meandert nog meer dan in zijn latere romans. Het is vlak voor het uitbreken van een oorlog en de landheer heeft met zijn entourage het paleis verlaten. De hoofdpersoon is de herder Jacob die alleen het paleis binnenloopt en zich vergaapt aan de weelde. De roman is één lange monoloog van deze herder.

Bibi Dumon Tak - Rimpeling

Ik heb weinig van Bibi Dumon Tak gelezen, maar alles wat ik van haar las vond ik geweldig. Heel mooi was ook de uitzending van Zomergasten waarin zij een paar jaar geleden te gast was. Rimpeling is een novelle met een hoofdpersoon die op de eerste pagina door een val overlijdt. In de terugblik op haar leven weet Dumon Tak klein geluk, aangedaan leed en eenzaamheid goed te combineren. Daarbij bevat het verhaal een spannend element en speelt dierenliefde een grote rol in het beschreven leven. Het wordt allemaal gepresenteerd in een prachtige, directe stijl. Af en toe is de toon opgewekt, maar het verhaal maakt ook zeer weemoedig.

Mariken Heitman – De wateraap

Van Mariken Heitman las ik eerder De mierenkaravaan. De wateraap is haar succesvolle debuut uit 2019. In beide boeken speelt natuur een belangrijkje rol, in De wateraap wil biologiestudent Elke afstuderen op de hypothese dat de voorouders van de mens een periode in de evolutie deels waterdieren waren. De theorie wordt door wetenschappers niet meer serieus genomen, maar Elke reist naar Wenen om daar onderzoek te doen bij Lena, die eerder een boek schreef over de wateraap. Elke is misschien minder geïnteresseerd in de wetenschappelijke bewijsbaarheid van de theorie, maar meer in overgangsvormen in het algemeen: het idee dat de mens deels een waterdier is en dat ze zelf ook maar ten dele een vrouw is.

Laura van der Haar – De kuil

Van Laura van der Haar las ik diverse boeken, die allemaal heel verschillend zijn. Ze heeft het talent om in ieder genre een eigen geluid te laten horen. Over De kuil uit 2023 kun je zeggen dat het verhaal clichématig is: Kasja is een jonge vrouw, die samenwoont met haar vriend Lennart; zij wordt verliefd op een andere man. Maar Van der Haar verbindt dit gegeven knap met een tweede verhaallijn: de zus van Lennart ligt in coma nadat zij in het bos uit een boom is gevallen. Lennart vermoedt dat er meer zit achter deze val en blijft in het bos speuren naar aanwijzingen in de bodem. 

Simon Vestdijk - De hôtelier doet niet meer mee

De hôtelier doet niet meer mee is een latere Vestdijk, het is deel 48 in de Verzamelde Romans. Vestdijk schreef het boek in 1967, het verscheen het jaar daarop. De historische roman speelt in 1820/1821 in het Franse Grenoble. Een Duitse jongeman staakt zijn studie om op voorspraak van zijn oom huisleraar te worden bij de kennelijk rijke koopman Octave Trublet. Alles wat zijn oom had voorgespiegeld blijkt onjuist. De vrouw van Trublet is jaren terug overleden, de dochters zijn volwassen en alleen een zoontje heeft enig onderwijs nodig. De heer des huizes biedt onderdak aan een groepje handelsreizigers, oud-soldaten, ooit in dienst van Napoleon. In plaats van te werken voor hun baas lijken ze vooral te profiteren van de gastvrijheid van Trublet.

Jan van der Mast – Agneta

Jacques van Marken (1845-1906) was een van de grote ondernemers in Nederland. Zijn naam is misschien niet zo bekend, maar hij past in het rijtje Mees, Philips, Albert Heijn, Anthony Fokker en Albert Plesman. Van Marken bezat in Delft onder meer een sla-oliefabriek en een gist- en spiritusfabriek. Gist is essentieel voor het bakken van brood. Hij exporteerde veel naar Engeland en veroverde daar de gistmarkt. Hij was een pionier op het gebied van marketing. In 1897 bouwde hij een reclamewagen met een toverlantaarn waarmee hij grote afbeeldingen kon projecteren op een scherm; als eerste Nederlands bedrijf liet hij ook een reclamefilmpje maken en hij was de eerste Nederlander die als particulier een telefoonaansluiting aan huis had. Zijn vrouw heette Agneta en in deze historische roman draait het om het persoonlijke leven van Jacques en Agneta en het tweede gezin dat Jacques had.

Alexander Baneman – De schim van Raamswolde

De schim van Raamswolde is een briefroman, maar de reden dat ik het boek las is vooral dat de hoofdpersoon een schaker is en dat de roman mij door een fanatiek schaker werd aangeraden. Allard van Benniq Methorst schaakte vroeger op hoog niveau, maar later legde hij zich toe op correspondentieschaak, wat meer past bij zijn manier van leven. Hij woont teruggetrokken in een huis een paar kilometer buiten het dorp Raamswolde. Allard komt zijn erf niet af, zelfs zijn hond laat hij uitsluitend rond zijn huis lopen. Het verhaal speelt in 1986 en 1987, toen er nog per brief werd gecommuniceerd en toen het professioneel correspondentieschaak nog bestond.

Jonathan Griffioen - Abnormale kinderen

Voor het zomernummer van Awater (2025) schreef ik de volgende recensie:

 

Jonathan Griffioen kiest in zijn poëzie voor een thematische en verhalende aanpak. In zijn debuut Wijk was het onderwerp zijn jeugd in Wijk bij Duurstede, in zijn tweede bundel Gedichten met een mazda 626 was het een innerlijke zoektocht van de verteller die terugdenkt aan zijn overleden vriend Jimmy. Het verhalende element is ook aanwezig in zijn nieuwe, vierde bundel Abnormale kinderen, waarvan het thema vanwege de gekozen titel glashelder is.

Marten Toonder – De Grote Onthaler

 

Met veel plezier herlees ik de verhalen van Tom Poes en Heer Bommel. De Grote Onthaler is het langste en ook een van de beste verhalen in de Bommelsaga, zoals de serie van 177 verhalen wordt genoemd. In de reuzenpockets van De Bezige Bij zitten gewoonlijk twee of drie verhalen per deel. Dit verhaal is in één deel opgenomen. Wat verder opvalt bij deze tweede druk uit 1980 is de opmerking in het colofon dat alle in het verhaal beschreven gebeurtenissen berusten op fantasie, een zinsnede die vaker gebruikt wordt als er zogenaamde toevallige overeenkomsten zijn met de werkelijkheid. Wel staat er dat de laatste reis van de Oriënt Express - een trein met dezelfde naam speelt in het verhaal een rol – op 19 mei 1977 plaatsvond.  De trein in het verhaal voert passagiers mee naar een plek in de Zwarte Bergen waar zij gastvrij ontvangen worden door de Grote Onthaler.