Barbara van Rijn Tuwor is filmmaker en journalist. Haar debuutroman Als je Vuilnis heet speelt in Ghana, het land waar zij al zeventien woont en werkt. Zij beschrijft het leven van een jonge vrouw die in armoede opgroeit en door haar vader naar de hoofdstad Accra wordt gestuurd om geld te verdienen. Het leven daar is zeer zwaar. Sumina, zoals zij heet, moet zien te overleven en bovendien de vloek die op haar rust zien te verbreken.
Sumina groeide alleen met haar vader op. Hij is wever en maakt zogeheten kente doeken. Hij is ook een luiaard en een dronkenlap. Haar moeder overleed bij haar geboorte en dat leverde een vloek op. Daarom volgde haar vader de raad op om haar dochter een afschuwelijke naam te geven en zo het kwaad af te wenden: Sumina betekent vuilnis. Ondanks haar beschermende naam treft het ongeluk haar voortdurend. Wanneer haar vader een relatie aangaat met een nogal arrogante en dominante vrouw wordt het er thuis niet gezelliger op. Een lichtpuntje is haar buurjongen en vriend Daan; hij is Nederlander en vergeleken met de familie van Sumina enorm rijk. Een tweede strohalm is haar talent om kente doeken te weven. Maar zij beseft dat als zij iets van het leven wil maken, zij eerst de vloek zal moeten doorbreken. Met de hulp van haar vriend gaat zij dit gevecht aan. Helaas verhuist hij niet lang daarna terug naar Nederland en wordt Sumina onder druk van de nieuwe vriendin van haar vader naar Accra gestuurd.
Barbara van Rijn Tuwor vertelt dit verhaal chronologisch en met oog voor allerlei gebruiken en gewoontes uit Ghana. De hut waarin Sumina met haar vader woont is armoedig, de verhoudingen in het gezin traditioneel; zij durft haar vader absoluut niet tegen te spreken. En zelfs als zij nauwelijks iets heeft bereikt in Accra, stuurt zij hem nog een deel haar laatste centen. De markt, de kente doeken, de busritten en de rituelen beschrijft Van Rijn heel beeldend. Sommige dingen zijn schokkend om te lezen. Zo krijgt Sumina voordat zij naar de hoofdstad vertrekt een tatoeage op haar arm met haar naam en het telefoonnummer van haar vader, zodat zij niet vergeet waar zij het geld naar moet overmaken. Voor tatoeëerder die haar zo brandmerkt is dit de gewoonste zaak van de wereld.
In Accra zijn de levensomstandigheden echt erbarmelijk; dagelijks sjouwt zij met te zware koopwaar op haar hoofd, zij slaapt vaak buiten en beroving en verkrachting zijn aan de orde van de dag. Toch weet zij zich erdoorheen te slaan, zelfs na de nodige dramatische tegenslagen. Als je Vuilnis heet is een roman en een spannend opgebouwd boek. De omstandigheden waarin deze jonge vrouw leeft zijn denk ik de realiteit in Ghana. De auteur heeft dergelijke meisjes en vrouwen van dichtbij gekend. In het nawoord bedankt zij hen voor hun verhalen. De inzet van haar boek was – naast deze verhalen naar buiten brengen – ook het bieden van hoop, want daar eindigt het boek uiteindelijk mee. Tot slot, een deel van de opbrengst van dit boek gaat naar Adamfo, een organisatie die voor en met Ghanese kinderen hun situatie probeert te verbeteren, een extra reden om dit boek te kopen.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten