Olga Tokarczuk – De Jacobsboeken

Het lezen van de Nederlandse versie van Księgi Jakubowe is een uitdaging waar ik enkele maanden over heb gedaan. Dat het boek meer dan negenhonderd pagina’s dik is, is niet de enige reden dat het een werk is waar je de tijd voor moet nemen. Het verhaal gaat over het leven van de zelfbenoemde messias Jacob Frank (1726-1791) en zijn volgelingen, maar het verhaal is universeel en je kunt eenvoudig parallellen trekken met onze tijd. Het boek is zowel fictie als non-fictie, het gaat over geschiedenis, filosofie, ideologie, menselijke verhoudingen, familie, oorlog, liefde en dood. Daarbij houdt Tokarczuk ervan om dingen - ideeën, gewoonten, tradities - om te keren en heeft zij een speciaal oog voor grensgevallen. Het werk is opgedeeld in zeven boeken, het bevat afbeeldingen, citaten in diverse talen en een uitgebreide verklarende woordenlijst. Księgi Jakubowe is uit 2014, de Nederlandse vertaling van Karel Lesman werd in 2019 uitgebracht. Ik vermoed dat dit een van zijn grootste vertaalprojecten is geweest. 

Annelies Verbeke – Slaap!

Gisteren zag ik de film Blue Moon met Ethan Hawke in een schitterende rol van Lorentz Hart, schrijver van talloze liedjes waaronder The lady Is a tramp, My funny valentine en Blue moon. Hij raakt aan lager wal en is vervreemd van zijn samenwerkingspartner, de componist Richard Rodgers. De film speelt grotendeels in één ruimte en bestaat vooral uit dialogen en monologen van Hart. Rodgers heeft net geschitterd op de première van zijn nieuwe musical Oklahoma! die hij schreef met Oscar Hammerstein II. Hart feliciteert hem hiermee, maar is ook verbitterd over dit succes. Hij vindt het verhaal clichématig en zijn haat richt zich op het uitroepteken in de titel, ‘but heartsinkingly aware of how lethally effective it is. He knows a hit when he sees one – and feels himself descending into failure.’ Het uitroepteken in de titel van de debuutroman van Verbeke uit 2003 is even effectief.

Annelies Verbeke – September

In de jaren 2022/2023 bracht uitgeverij Das Mag een serie van twaalf boekjes uit met als titels de maanden van het jaar. Rob van Essen, Saskia de Coster, Bregje Hofstede en andere schrijvers tekenden voor een deeltje. Annelies Verbeke schreef September en las hiervoor haar agenda’s van de afgelopen vijftien jaar door. Zij geeft ermee een beeld van haar leven en ze schrijft tussendoor over kunst en literatuur, waarbij ze blijft gefocust op de maand september.

Marc-Marie Huijbregts – In stukjes

Ik luister trouw de podcast van Marc-Marie Huijbregts en Isa Hoes, ook zag ik meerdere theatervoorstellingen van Marc-Marie. Hij vertelt zowel in de podcast als op het podium veel over zijn werk als acteur, cabaretier en televisiemaker, op een toon die ik erg grappig vind. Marc-Marie in stukjes uit 2014 sluit hier naadloos op aan. In zeventien hoofdstukjes gaat het over zijn ouders, zijn jeugd in Tilburg Noord, zijn eerste baantjes, het doen van audities en meer. 

Wieslaw Mysliwski - Het paleis

Pałac is de zesde roman van de Poolse schrijver Wiesław Myśliwski (geboren 1932) die vertaald is in het Nederlands; wederom deed Karol Lesman dit op schitterende wijze. Het paleis is een vroeg werk, uit 1970, en met nog geen driehonderd pagina’s een stuk dunner dan de andere vijf vertaalde romans. Het verhaal speelt op het Poolse platteland en meandert nog meer dan in zijn latere romans. Het is vlak voor het uitbreken van een oorlog en de landheer heeft met zijn entourage het paleis verlaten. De hoofdpersoon is de herder Jacob die alleen het paleis binnenloopt en zich vergaapt aan de weelde. De roman is één lange monoloog van deze herder.

Bibi Dumon Tak - Rimpeling

Ik heb weinig van Bibi Dumon Tak gelezen, maar alles wat ik van haar las vond ik geweldig. Heel mooi was ook de uitzending van Zomergasten waarin zij een paar jaar geleden te gast was. Rimpeling is een novelle met een hoofdpersoon die op de eerste pagina door een val overlijdt. In de terugblik op haar leven weet Dumon Tak klein geluk, aangedaan leed en eenzaamheid goed te combineren. Daarbij bevat het verhaal een spannend element en speelt dierenliefde een grote rol in het beschreven leven. Het wordt allemaal gepresenteerd in een prachtige, directe stijl. Af en toe is de toon opgewekt, maar het verhaal maakt ook zeer weemoedig.

Mariken Heitman – De wateraap

Van Mariken Heitman las ik eerder De mierenkaravaan. De wateraap is haar succesvolle debuut uit 2019. In beide boeken speelt natuur een belangrijkje rol, in De wateraap wil biologiestudent Elke afstuderen op de hypothese dat de voorouders van de mens een periode in de evolutie deels waterdieren waren. De theorie wordt door wetenschappers niet meer serieus genomen, maar Elke reist naar Wenen om daar onderzoek te doen bij Lena, die eerder een boek schreef over de wateraap. Elke is misschien minder geïnteresseerd in de wetenschappelijke bewijsbaarheid van de theorie, maar meer in overgangsvormen in het algemeen: het idee dat de mens deels een waterdier is en dat ze zelf ook maar ten dele een vrouw is.