Voor het najaarsnummer van Awater (2025) schreef ik de volgende recensie:
De Groningse Michael ter Maat werd in 1996 geboren in Ethiopië. Hij schrijft proza en poëzie en stond al op diverse podia. Demarcaties is zijn debuut. De titel dekt de lading van de bundel. Ter Maat onderzoekt wat er gebeurt in de kantlijn en wat zich afspeelt tussen hier en daar. Het hier is het land waar de ‘gekleurde wees’ opgroeit. Het daar is het land van herkomst, waar hij niets over kan vertellen: ‘waar de macht zetelt/ waar welk bloed aan welke handen/ welke verhalen hem voorafgingen.’
De bundel bevat veel woorden die verwijzen naar de titel Demarcaties, zoals ‘grenzen’ en ‘randen’. Een brug staat symbool om zo’n grens te overschrijden, maar in deze poëzie is het niet zomaar een middel om van hier naar daar te komen. Een vrouw die de oversteek maakt, zal niets vinden en terugkeren. De dichter geeft een meerduidig beeld van wat er aan de overkant te vinden is en noemt het zowel een bloemrijke vallei als een pover koninkrijk. ‘We zullen een brug bouwen en haar onttakelen.’ klinkt als een krachtig statement, maar duidt ook op twijfel en dubbelzinnigheid; beide lees je terug in de hele bundel.
Er zit iets dromerigs en nostalgisch in sommige gedichten, een verlangen naar een kindertijd, waarvan onduidelijk is of deze ooit werkelijkheid was. ‘We zullen zeggen dat de aanvang vaag was/ we kinderen met snotneuzen en rode koontjes/ ieder jaar op dezelfde camping.’ De volwassen werkelijkheid is veel harder, zoals Ter Maat laat zien in het gedicht ‘Dit zijn de regels’. De nieuweling, hij die van daar komt, moet zich aan tal van regels houden, zoals: ‘Vermijd de randen van een blikveld’ en ‘Werp je schaduw niet vooruit’. Door de opsomming wint het gedicht aan kracht. De thematiek van Demarcaties wordt in de hele bundel vastgehouden, maar Ter Maat wisselt sterk in toon en vorm, van lieflijk tot streng en van korte regels tot langere teksten. Het is poëzie die zich goed leent om voorgedragen te worden. Achter in de bundel kun je via een QR-code de gedichten beluisteren, zoals een van de mooiste gedichten: ‘Wilde berggeit’, een fragment:
Ik droom over de fysionomie van grenzen
tuur naar opgedroogde horizonnen
tast in lege portefeuilles
bonk op een miljardenmuur
en vlak voor het ontwaken
trek ik rechte lijnen krom in Afrika
Demarcaties, nooit iets van begrepen
voortdurend mee te maken.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten