De Rotterdammer Ernest van der Kwast schrijft verhalen, columns en romans en is presentator. In 2010 brak hij landelijk door met het humoristische Mama Tandoori. Zijn nieuwste roman is geschreven in de stijl van deze bestseller. Schooljaren speelt zoals de titel al zegt op de middelbare school: overspannen docenten, schoolfeesten en rondhangen met vrienden zijn herkenbare ingrediënten voor een ontroerend coming-of-age verhaal.
De verteller die min of meer samenvalt met Ernest zelf hangt iedere pauze met zijn vrienden Ashraf, Mo, Dave en Erinç rond bij de verwarming. Het is hun plek, hier bespreken ze de meisjes die voorbij komen, de leraren en de lesstof waar ze geen idee van hebben waarom ze het zouden moeten weten. En ze drinken er hun pakjes Capri-Sun leeg. Ik moest even nakijken wat dit voor drankje is: het zijn kleine pakjes felgekleurde zoetstof, ik heb er denk ik ooit een slokje van genomen: ongelooflijk smerig. Zelf at ik tijdens de pauze op de middelbare, naast de gesmeerde boterhammen, graag roze koeken, waar ik warme chocomel bij dronk. Later gebruikten we onze pauze om te blowen en af en toe een biertje te halen, totdat we ook de uren na de pauze hiervoor inruimden en langzaam van school vervreemden.
De verwarmingsgroep is divers, maar hun afkeer van school en hun puberobsessies met vrouwelijk schoon delen ze met elkaar. De eerste hoofdstukken zijn vooral erg grappig. De tijdelijke aardrijkskundelerares mevrouw Taconis is jong en heeft prachtige benen. De vijf jongens gaan eerste rij zitten om alles goed te kunnen zien. Een andere leraar kan geen orde houden; hij geeft onverstoorbaar les, terwijl vanuit de klas papieren vliegtuigjes op hem afgevuurd worden, maar hij slaat uiteindelijk toch door en verdwijnt. Op een schoolfeest hangt de groep tegen de muur, maar als een meisje bereidt is te dansen met een van hen, is de euforie groot. Tijdens een Duitse les drinken ze een fles Apfelkorn leeg en wanneer de lerares Frans hen op een dag Tiramisu leert maken is de klas bij uitzondering volledig geboeid en betrokken.
Het zijn herkenbare verhalen, die wat clichématig zouden kunnen worden als Van der Kwast het boek hier geheel mee vulde. Hij voegt twee elementen toe die de roman hierboven uit doen stijgen. Ten eerste vindt er een aantal dramatische gebeurtenissen plaats, zoals de dood van een leraar en een vergismoord op een andere leraar. Maar de meeste impact maakt de dood van een leerling. Van der Kwast weet dit drama met heel veel gevoel te beschrijven. Juist de overgang van lamlendig rondhangen en school maar niks vinden, naar een gebeurtenis die iedereen schokt en ook samenbrengt, beschrijft hij heel mooi.
Ten tweede brengt hij ontwikkeling in zijn verhaal. De vijf jongens blijven niet dezelfde jongens. Het zijn vijf individuen die elk een eigen richting kiezen. Dat is mooi en realistisch, maar er gaat ook iets verloren. De saamhorigheid zal verdwijnen en nooit meer zullen ze samen rond de verwarming hangen. Vooral de verteller kiest een andere richting, hij raakt geïnteresseerd in boeken en in lezen, iets waar de anderen niets van moeten weten. Ashraf zegt dat hij veranderd is. ‘Was ik dat? Maar dan waren we allemaal veranderd. Ook Ashraf, Mo, Erinç en Dave. Het ging razendsnel en we hadden het zelf misschien nog het minste door. Vier jaar, en je was iemand anders. Het was eigenlijk best eng, maar ook hoopvol. Je kon waarschijnlijk niet altijd bij de verwarming blijven staan.’
Schooljaren lijkt mij een perfect boek voor middelbare scholieren om op hun leeslijst te zetten. Ik begreep dat het gratis wordt uitgedeeld aan alle vierde klas scholieren in Rotterdam en verwacht ook dat een deel van hen het met plezier zal lezen, want het is makkelijk geschreven en het verhaal heeft vaart. Uiteindelijk maken alle vijf de jongens de school af, en ze zijn ook geen van allen blijven zitten. Wat dat betreft is het wel anders dan in mijn tijd: de HAVO op Rotterdam-Zuid begin jaren tachtig. We hadden even weinig zin in school, maar het optimisme dat je achter de verhalen van Ernest van der Kwast leest, ontbrak geheel. De maatschappelijke situatie voelde als uitzichtloos, er was geen werk en je school afmaken was totaal zinloos.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten