zaterdag 27 december 2014

Donna Tartt – The Goldfinch




Tijdens de kerstdagen heb ik eindelijk ‘The Goldfinch’ uitgelezen. Niet dat de bijna 900 pagina’s saai zijn, integendeel. De afgelopen maanden las ik steeds een deel, liet het liggen en moest mij er dan na een paar weken toe zetten om verder te lezen. Terwijl als je eenmaal in het verhaal zit, wil je weten hoe het verder gaat.


Omdat een groot deel van de spanning van het boek hieruit bestaat geef ik niet meer weg van het verhaal dan wat de achterflap vermeldt.

Theo Decker is dertien, enig kind. Zijn vader is kortgeleden verdwenen. Hij bezoekt met zijn moeder een museum in hun woonplaats New York en wordt slachtoffer van een aanslag. Zijn moeder overleeft de ontploffing niet. In de chaos treft hij een stervende man aan, die hem een schilderij overhandigt. Het is Het Puttertje van Fabritius een rode draad in de rest van het boek.

Het boek volgt het verdere leven van Theo. Er sterven mensen om hem heen, hij sluit vriendschap met Boris en hij verhuist. Het schilderij reist met hem mee.

Het gestolen Puttertje is niet de enige verhaallijn. Het boek gaat ook over het verwerken van verlies, het verdriet bij Theo en hoe hij hiermee om gaat. Hij voelt zich vaak alleen staan in de wereld. Theo wordt na zijn kindertijd eigenlijk niet meer opgevoed.

Drugsgebruik, in alle soorten en maten, komt uitvoerig aan bod. Tartt heeft zich hier goed op ingelezen of - wie weet - zelf praktijkervaring opgedaan. Hetzelfde geldt voor de kunsthandel. Eindeloos komen er merken en beschrijvingen van kostbare antieke meubels voorbij. Het verveelde mij niet.

Een deel van het verhaal speelt zich af in Amsterdam. Leuk is dat zij veel Nederlandse woorden (bijvoorbeeld van uithangborden en opschriften) noemt en korte Nederlandse zinnen opneemt. Hetzelfde doet zij met Russische woorden in gesprekken met Russen.

Aan het eind van ‘The Goldfinch’ draait het om spannende verwikkelingen in de illegale kunsthandel. Ik had hier een meer spectaculaire ontknoping verwacht en in mijn hoofd al diverse verhaallijnen uitgedacht. Het liep anders.

Het boek krijgt hier een filosofische lading. Theo mijmert lang door over zijn lot en de onomkeerbaarheid van gebeurtenissen. Er wordt een paar keer verwezen naar de idioot. Een thema in dit boek van Dostojewski is dat een goed mens met goede bedoelingen ook veel kwaad kan veroorzaken.

In ‘The Goldfinch’ ligt dit precies andersom. Iemand kan door slechte daden uiteindelijk iets goeds teweeg brengen. Boris zegt het als volgt: “…good doesn’t always follow from good deeds, nor bad deeds result from bad, does it? Even the wise and good cannot see the end of all actions.”

Zijn nihilisme neemt soms extreme vormen aan: “better never born, than born into this cesspool. Sinkhole of hospital beds, coffins, and broken hearts. No release, no appeal, no “do-overs”…no way forward but age and loss, and no way out but death.“

Toch is er een glimpje hoop: “and yet to know as well, despite all of this, as cruelly as the game is stacked, that it’s possible to play it with a kind of joy?”

Een van de positieve punten van de manier van schrijven van Donna Tartt is dat zij vloeiend gebeurtenissen, dialogen, detailinformatie en beschouwingen in elkaar weet over te laten lopen. Haar taalgebruik is daarbij goed.

Een minpunt vind ik dat sommige beschrijvingen wel heel uitvoerig zijn. Een handeling van een paar seconden kan bij haar een hele pagina beslaan. Hier had zij zich wel wat mogen inhouden. Maar al met al is ‘The Goldfinch’ zeker niet te dik.

Tot slot een grappig detail. Nergens in ‘The Goldfinch wordt een datum genoemd en er wordt zelden verwezen naar historische gebeurtenissen. Een uitzondering is de aanslag van 11 september. Met wat simpel rekenwerk kwam ik erachter dat het eind van het boek zich eind 2014 moet afspelen. Terwijl ‘The Goldfinch’ eind 2013 uitkwam. Zou Donna Tartt dit bewust hebben gedaan?

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen