Yanaika Zomer - Heremietdagen

Yanaika Zomer debuteerde met de poëziebundel U heeft nog 43 ongelezen gedichten. Het zojuist verschenen Heremietdagen is haar prozadebuut. Meira is een vrouw van eind dertig, ze is gelukkig getrouwd met haar jeugdliefde en heeft twee kinderen. Ze komt online in contact met kunstenaar Monk en koopt een schilderij van hem. De twee blijven online in gesprek. Monk, die ook een partner heeft, is belangstellend en zorgzaam en het contact groeit uit tot een relatie. Daarnaast heeft Meira de zorg voor haar jongdementerende moeder die snel achteruit gaat. Het verhaal is geheel vanuit Meira geschreven, het heeft spanning en vaart en weet te ontroeren.

Het boek is opgebouwd uit zeven dagen, waarop Meira grotendeels op bed ligt en vol verdriet en andere emoties terugkijkt op haar relatie met Monk. Hij is door een ongeval om het leven gekomen; ik geef geen spoiler weg, want dit staat op de achterflap. Het verhaal hoeft het ook niet te hebben van een verrassende ontknoping. De spanning zit vooral in hoe Meira zich moet verhouden tot de mensen in haar leven, met name gaat het dan om Sam en Monk. Zomer heeft daarnaast heel knap een reeks andere tegenstellingen in het verhaal ingebracht. Meira zelf is behoudend en zorgzaam; haar vriendin Keet, waar ze alles mee deelt, is juist wild en impulsief; Keet heeft geen kinderen en is onlangs gescheiden. Ze oordeelt niet maar vindt wel dat Meira weleens uit de band mag springen. Dat doet ze in feite al voordat zij werkelijk contact heeft met Monk. Meira koopt spontaan een schilderij van hem en vraagt zich achteraf af of hierin al haar toekomst besloten ligt. ’De waarheid is dat de aankoop van dit werk mijn eerste daad was in een verrukkelijke reeks muiterijen. Een nog niet erkend verlangen één keer iets stoms te doen. Eén keer iets te doen wat ik nooit zou doen en alleen maar omdat ik het wilde.’

Meira heeft ook een zus die weer op een andere manier tegengesteld is aan haar. Ze is zakelijker en minder emotioneel. Wanneer er steeds meer zorg voor de moeder nodig is, wordt deze tegenstelling meer zichtbaar. Meira vindt het lastiger dan haar zus om zorg uit handen geven. Zij vindt het bijzonder pijnlijk dat haar moeder niet meer weet wie haar vader was, alsof dat huwelijk nooit bestaan heeft. Haar zus stelt dat hun moeder er gelaten mee om gaat, bijna zen. Wat haar moeder niet meer weet, zoals het jong overlijden van haar man, deert haar ook niet. Maar het is wel Meira die naast haar werk op een school en de zorg voor haar gezin een paar keer per week bij haar moeder langsgaat en alles voor haar regelt. Zij moet dit bovendien combineren met Monk, waar ze dagelijkse mee appt en die altijd vraagt hoe het met haar moeder gaat. Sam is evenzeer betrokken, maar toch neigt Meira ernaar meer te delen met haar nieuwe liefde

Een andere tegenstelling die door het hele verhaal loopt is die tussen virtueel en reëel. De relatie tussen Meira en Monk speelt zich eerst uitsluitend online af. Bij hun eerste echte ontmoeting, ze gaan samen naar een museum, voel je de energie, onrust en geilheid door de regels heen en lijkt het alsof ze niet precies weten hoe zij zich in het echt tot elkaar moeten verhouden. In het hele boek staan opmerkingen en gedachten over de online wereld, sociale media-verslaving, cyborgs en meer. Online aandacht lijkt voor Meira aantrekkelijker dan persoonlijke aandacht vanuit de wereld om haar heen. ‘Het is gemakkelijk verslingerd te raken aan de aandacht van een ander mens, die zich aankondigt met een trilgeluidje en een icoontje. Zo is het bedacht. Elke melding een bevestiging van ons bestaan.’

Meira praat met Keet over verschillende soorten aandacht en de online wereld. Ze analyseren de overdreven emoties en de context waarin je op berichten reageert. ‘We hebben geen subtiele lichaamstaal voor wat we willen zeggen en nog minder voor de dingen die we liever niet zouden zeggen. We kunnen ons niet verraden door te blozen of te haperen.’ Meira twijfelt geregeld over haar verhouding met Monk, ze voelt zich schuldig, maar vraagt zich ook af hoe werkelijk het is. Monk zegt dat hij online zichzelf is, of althans, de beste versie van zichzelf: ‘als je online contact hebt valt er ook veel ruis weg.’ Meira vraagt zich af of de beste versie ook de echte versie is.

Dergelijke overpeinzingen geven het prachtig geschreven verhaal een extra dimensie. Ook over rouw in verhouding tot virtueel en reëel filosofeert Meira. Ze denkt door de dood van Monk ook terug aan de dood van haar vader en hoe ze vlak daarna Sam ontmoette. ‘Rouw is een lichamelijk gebrek. Een vezeldiepe afwezigheid van alles wat de ander ooit in ons vervuld heeft.’ Om haar aandacht te verleggen slaat Meira aan het rekenen, een afleidingsmanoeuvre die ze van haar vader heeft geleerd. Met Heremietdagen  heeft Yanaika Zomer een indringend verhaal vertelt over liefde, gedeelde liefde en rouw. Daarnaast gaat het boek over aandacht en geborgenheid. Wat is de eenheid waartoe je behoort of wil behoren: familie, vrienden, geliefden? En van hoeveel verschillende eenheden kun je of mag je onderdeel zijn?