zaterdag 14 maart 2015

Peter d’Hamecourt – Rusland in oorlog 2



‘Rusland in oorlog 2’ is het logische vervolg op ‘Rusland in oorlog’, dat vorig jaar verscheen. De actualiteit gaat snel. Peter d’Hamecourt bericht in dit nieuwe boek weer per maand wat er plaatsvindt in het land van Poetin. Beter is het er niet op geworden.


Deel 2 begint in augustus 2014 en loopt door tot januari 2015. In de inleiding legt d’Hamecourt het Russische begrip po ponjatijam uit. Het betekent leven zonder vast omschreven regels. Er zijn wel (on)geschreven wetten, maar deze kunnen, als de situatie ernaar is, veranderd worden. De machthebbers bepalen welke regels er in welke situatie gelden.

Het vreemde is dat Poetin wel zegt steeds binnen de wet te handelen. Russen weten beter. Als vanouds bestaat er in Rusland een officiële werkelijkheid, daarnaast is er een dagelijkse werkelijkheid waar Russen hun eigen gang gaan. De annexatie van de Krim was volgens Poetin rechtvaardig en volgens internationale verdragen verlopen. De Rus doet op zijn hoogst of hem dit interesseert.

D’Hamecourt gaat uitgebreid in op hoe de media in Rusland momenteel werkt. Voor 90% is de media gelijkgeschakeld. Het is een propaganda-apparaat van Poetin. In politieke praatprogramma’s wordt gewoonlijk geschreeuwd als het om het Westen gaat. Er wordt vanuit gegaan dat iedereen er op uit Rusland te vernietigen. Hoe dit komt is duidelijk: wij gaan onze eigen weg, wij zijn uniek in de wereld, de Russische wereld is herboren, etc.

De strijd in Oekraïne krijgt natuurlijk aandacht in de Russische media. Bizar is het optreden van lokale machthebbers. Zachartsjenko voorspelt de bewoners van Donetsk een gouden toekomst met hoge pensioenen. “Gepensioneerden zullen genoeg geld krijgen om tenminste een keer per jaar op safari te gaan naar Australië om daar kangoeroes te schieten.”

Poetin lijkt een patstelling na te streven in Oost-Oekraïne. Het leger grijpt niet in, maar Poetin doet er ook niets aan om de crisis op te lossen. De lokale machthebbers voelen zich meer en meer in de steek gelaten.

Elk hoofdstuk (maand) in het boek begin met de koers van de roebel en de prijs van de olie. Met beide gaat het slecht. Poetin heeft al heel wat reserves moeten aanspreken om de grootste economische schade te beperken. En hij heeft verordend dat de prijs voor brood en wodka niet verder mag stijgen.

Economen die waarschuwen dat het de verkeerde kant op gaat worden bestempeld als verraders. Veel Russen kijken niet op van de crisis. Zij kopen massaal auto’s en koelkasten en maken lachend selfies met op de achtergrond de borden waar de koersen soms per minuut verspringen. Anderen emigreren, in 2014 weer meer dan in het jaar ervoor.

In december houdt Poetin zijn jaarlijkse toespraak voor de Federatieraad en de Doema. Hij trekt weer fel van leer tegen alle vijanden van Rusland in binnen- en buitenland. Economisch is er niets aan de hand De problemen met de roebel worden veroorzaakt door speculanten. Hij waarschuwt. “We weten wie dat zijn en we hebben de instrumenten in handen om tegen hen op te treden.”

Het Westen is er volgens hem op uit Rusland achter de Oeral te jagen, net als Hitler heeft geprobeerd.  Een lichtpuntje is dat Poetin het niet meer heeft over Logansk en Donetsk.

Aan het einde van dit treurigstemmende boek heeft d’Hamecourt toch nog enige hoop. De econoom Javlinkski bracht de Russische agressie op de wat langere termijn in kaart. Zijn conclusie is dat de assertiviteit en de daaruit voortkomende buitenlandse agressie van het Kremlin gelijk opgaat met de olieprijs.

Ten tijde van de inval in Afghanistan was de olieprijs zeer hoog, net als tijdens de inval op Krim. Momenteel beweegt de olieprijs zich snel omlaag. Hopelijk gebeurt hierdoor wat met redelijke argumenten niet lukt en wordt het geweld van Poetin ingetoomd.

Rusland in oorloog deel 2 is een actueel boek. Het leest als een serie krantenartikelen en lijkt snel in elkaar gezet. Sommige thema’s worden iets te vaak herhaald en ik trof behoorlijk wat schrijffouten aan.

Peter d’Hamecourt is een groot kenner van Rusland. Hij kan zich nog steeds verbazen over wat er gebeurt om hem heen. Hij wordt niet cynisch en dat is knap. Zijn analyses van het land gaan niet heel diep. Over het verband tussen agressie en  olieprijs had ik bijvoorbeeld graag meer willen lezen.

De cijfers die hij noemt over de populariteit van Poetin bekijk ik met een korreltje zout. Laura Starink schreef onlangs dat zulke polls tot stand komen op basis van telefonische enquêtes. Maar wanneer een Rus wordt opgebeld met de vraag wat hij van Poetin vindt, hoe zal hij antwoorden? Het kan de geheime dienst zijn, dus natuurlijk geeft hij een gewenst antwoord.

Met zo’n voorbeeld vind ik d’Hamevcourt soms wat naïef. Hij probeert Poetin en de situatie in Rusland te begrijpen vanuit een redelijk standpunt. Dat is er volgens mij niet. Waarheid betekent in Rusland niet zoveel meer. Hoewel verdedigers van Poetin regime grote woorden als waarheid juist wel in de mond nemen. In een manifest stellen zij: “Een strijd tegen ons betekent een strijd tegen de waarheid. De waarheid die wordt bestreden in een informatie-Blitzkrieg.” Dit klinkt absurd en het is ook absurd.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen