zondag 5 januari 2014

Franca Treur – De woongroep


De eerste roman  van Franca Treur was een groot succes. Dan is het altijd spannend wat een tweede boek gaat doen. Ik heb haar een paar maanden terug bij het ‘Geen daden maar woorden Festival’ horen voorlezen uit het haar nieuwe boek. Dat beviel goed.

Hoofdpersoon in De woongroep is Elenoor. Het verhaal wordt volledig vanuit haar perspectief verteld. Elenoor heeft een vriend Erik. Zij wonen niet samen. Erik is er wel klaar voor, Elenoor niet. In het eerste hoofdstuk bezoeken zij vrienden van Erik die sinds kort in een nieuwbouwwijk wonen. Hun eerste kind is net geboren.

Franca Treur beschrijft dit bezoek op een licht ironische toon, die mij erg bevalt. Deze manier van schrijven hanteert zij het hele boek. Zij kraakt mensen niet rechtstreeks af, maar alle personages worden een beetje sullig neergezet. Met uitzondering van Elenoor zijn ze allemaal wat dom en eendimensionaal. Het zijn geen van allen types waar je graag mee om zou willen gaan.

Elenoor is ongelukkig en wil iets anders in haar leven. Erik heeft hier nauwelijks begrip voor. Elenoor twijfelt soms aan haar vriend: “Ik heb wel eens gedacht dat er bij Erik iets ontbreekt waar een normaal mens empathie heeft zitten.” Erik reageert zoals lompe mannen doen. Hij gaat haar gevoelens verklaren en in een breder perspectief zetten, terwijl zij een luisterend oor wil, iemand die doorvraagt en haar steunt.

Elenoor besluit in een woongroep te gaan wonen. Erik neemt haar beslissing niet serieus. In de woongroep wordt geen vlees gegeten en er wordt actie gevoerd. Al snel blijken principes niet zoveel voor te stellen en de acties zijn nogal kleinschalig en lachwekkend. De fanatieke Annerie is er wel mee bezig, maar zij heeft vooral aandacht voor haar wisselende vriendjes en zij is vooral bezig met de vraag wat anderen van haar vinden. Er woont een homostel in de woongroep; zij nemen het actievoeren ook niet al te serieus en onttrekken zich vaak aan de gezamenlijke maaltijd.

Het beste kan Elenoor opschieten met de zachtaardige Alexander. Hij werkt in een tehuis waar ouderen hun laatste levensdagen doorbrengen. Het toeval wil dat de vader van Erik directeur is van dit huis. Deze man is echt het tegenovergestelde van de mensen in de woongroep. Hij is rijk en heeft zijn geld verdiend als manager in de zorg. Hij is een charmeur en slaat holle praatjes uit.

Halverwege ‘De woongroep’ gebeurt er iets dramatisch, waardoor de sfeer verandert. Elenoor maakt zich grote zorgen en voelt zich steeds meer alleen staan tussen haar huisgenoten. Haar vrienden en familie geven haar niet de steun die zij nodig heeft. De ironische gedachten die zij constant heeft worden sarcastisch, haar gedrag wordt wispelturig: “…alle feesten klinken hetzelfde voor wie er niet aan deelneemt.”

Het drama brengt meteen spanning in het boek. Ik wilde althans graag weten hoe het zou aflopen. Over het verdere loop vertel ik daarom maar liever niets.

Na ‘Dorsvloer vol confetti  heeft Franca Treur een prima tweede boek geschreven. Haar beschouwende en ironische toon is goed. De samenhang en de structuur is beter dan in haar vorige boek. Alles past goed in elkaar. Franca Treur introduceert familieleden en vrienden van Erik en Elenoor. Iedereen krijgt een plek in het boek. De aandacht die Treur aan hen besteedt staat in verhouding tot de rol die zij krijgen in het verhaal. Er staan geen nodeloze uitweidingen in.

Soms zijn wendingen in het verhaal iets te voorspelbaar. Bij een actie tegen een aantal graaiende manager die chic uit eten zijn ziet de lezer al ver van tevoren aankomen dat de vader van Erik wel eens een van de eters zou kunnen zijn. Zo zijn er meer voorbeelden van personages die in het boek voorkomen waarvan je meteen weet dat die nog een cruciale rol gaan spelen verderop in het boek.

Met de meeste mensen in ‘De woongroep’ zou ik niet willen omgaan, maar Elenoor begrijp ik soms ook niet. Zij blijft Erik zien als een hele intelligente man, terwijl hij vaak geen aandacht aan haar schenkt. Zij laat mensen over haar heenlopen en lijkt dan weinig eigen wil te hebben. En zij steunt geheel tegen haar principes in haar schoonvader. Maar misschien heeft zij wel niet zoveel principes. Elenoor is juist zoekende en oordeelt niet te snel over zichzelf en over anderen.

Het laatste hoofdstuk eindigt waar het eerste begint. In het huis van de vrienden van Erik. De cirkel is rond. Elenoor lijkt gekozen te hebben?

Ondanks een paar voorspelbare verwikkelingen is ‘De woongroep’ een erg geslaagd boek. Het heeft twee kanten: de spanning die de tweede helft van het boek domineert en die mooi uitrolt tot aan de laatste hoofdstukken toe. Daarnaast zijn er de waarnemingen van Elenoor, een vrouw die volwassen wordt en open en met verbazing haar medemensen bekijkt. Die twee kanten zijn in goed evenwicht. Ik kan iedereen ‘De woongroep’ aanraden.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen