zondag 9 februari 2014

Judith Schalansky – De lessen van mevrouw Lohmark


Mevrouw Lohmark werkt al 30 jaar op de zelfde school in wat vroeger de DDR heette. Zij geeft biologie en gymnastiek. Haar leerlingen – het worden er steeds minder want de streek ontvolkt – bekijkt zij vanuit evolutionair perspectief. Hierbij let zij vooral op slechte gewoontes en eigenschappen.


Van een nieuwe klas maakt zij een plattegrond. Iedere leerling beschrijft zij, zoals Laura: “Te lange kleurloze pony boven zwarte oogleden. Slome blik. Pukkelige huid. Ambitie noch interesse. Even onopvallend als onkruid.”  Of Kevin: ”Morsig en opschepperig. Gerafeld dons op bovenlip, puisterig gezicht. Dom, maar veeleisend – de ergste combinatie. Slechts door continu voeren rustig te houden. Kan niet zonder contactpersoon. Matig gestoord. Lastpak.”

De eerste 50 pagina’s met observaties van leerlingen, het schoolleven en haar man zijn zonder meer erg boeiend. Daarna gaat het wat vervelen. Er zit weinig voortgang in het boek. Sommige collega’s haat zij intens, maar het komt niet tot een daadwerkelijk confrontatie. Mevrouw Lohmark heeft een hekel aan kinderen. Zelf heeft zij een dochter, die lang geleden naar Amerika is vertrokken. Toch probeert zij op strenge wijze het beste in de kinderen naar boven te halen. Dit leidt echter niet tot resultaat, zoals bij Bordewijks Bint, overigens een veel beter boek.

De lessen van mevrouw Lohmark is wel een consequent boek. Het biologisch gezichtspunt wordt nergens losgelaten. De drie delen van het boek heten: ecosystemen, erfelijkheid en afstammingsleer. De prachtige tekeningen van planten en dieren sluiten aan op de tekst en zijn door haarzelf getekend.

Het DDR-verleden komt soms met enige nostalgie om de hoek kijken. “Hans had eens gezegd dat vroeger tenminste de Stasi nog belangstelling voor hem had gehad. Als hij bijzonder eenzaam was, las hij zijn dossier.”

Aan het einde van het boek moet mevrouw Lohmark de school verlaten. Zij heeft te weinig aandacht geschonken aan een leerlinge die gepest werd.

Judith Schalansky heeft een mooi boek geschreven, maar mijn belangstelling verflauwde halverwege; kortom, een voldoende, maar geen ruime voldoende.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten