Valentijn de Heer – NVRLND

Valentijn de Heer debuteerde een paar jaar geleden met de prachtige roman Beste mevrouw Eva. Zijn tweede boek is even sterk. In NVRLND is de hoofdpersoon weer een jongen uit een verscheurd gezin. Op latere leeftijd wordt hij bewust van zijn trauma’s en reist hij op aanraden van zijn therapeut naar Californië om het landgoed Neverland te bezoeken, een plek waar hij als kind vaak in gedachten heen vluchtte. Zoals in iedere goede roman vindt de hoofdpersoon niet wat hij zoekt en krijgt hij wel wat hij dacht niet te zoeken.

Het verhaal valt uiteen in twee delen: de reis in Californië en de jeugd van de verteller, waar hij in flashbacks steeds naar terugkeert. In het eerste deel vormt het verhaal van zijn jeugd de hoofdmoot, in het tweede deel is dit de reis. Het gezin waarin hij opgroeit is geen veilige omgeving voor de jongen die juist verlangt naar stabiliteit en rust. Zijn vader is een lapzwans die op een gegeven moment door zijn moeder het huis wordt uitgezet. Zijn moeder heeft de slachtofferrol aangenomen. Niet alleen heeft haar man haar leven verwoest, ook haar familie is altijd tegen haar geweest. Zij zoekt steun bij haar jongste kind, die dit niet kan geven: hij geeft haar maar gelijk of vlucht in fantasieën. De oudere broer van de verteller staat er anders in, vindt zijn beide ouders niet goed snik en neemt al snel afstand van ze.

De jongen blijft geloven dat zijn ouders weer bij elkaar kunnen komen en dat het net zo wordt als vroeger. Zo gaat hij met zijn moeder naar Jomanda en schrijft zijn wensen op een briefje dat prompt door de helderziende uit een bak wordt gevist en wordt voorgelezen. Zijn moeder gelooft dat haar zoon bepaalde gaven heeft en dat hij net zo is als zijzelf. Zoals altijd slaat alles wat de moeder zegt direct terug op haarzelf. Onbaatzuchtige liefde tonen aan haar zoon kan zij niet. Zelfs de bovennatuurlijke krachten van Jomanda kunnen het gezin niet helpen. De oudere broer van de jongen raakt er door geïrriteerd: ‘Ik kneep zo hard ik kon en keek niet weg toen mijn broer vroeg waarom ik maar niet wilde begrijpen dat er geen ‘met zijn allen’ meer was. ‘Het is voorbij en komt niet meer terug.’’

Een van de dingen waar de jongen steun aan heeft is Michael Jackson. Zijn landgoed Neverland ziet hij als een droomoord, een plek waar hij verlost zal zijn van zorgen. Als hij ouder is - hij is inmiddels getrouwd en heeft een kind - weet hij wel dat dit een illusie was, maar toch denkt hij dat het belangrijk is de plek te bezoeken. Zo gaat hij naar Californië. In de therapiesessies werd ook duidelijk dat hij een speciale band had met zijn opa. Deze man was tekstschrijver en had zijn moment van roem toen hij de wereldhit Comment ça va schreef. Als kind ging hij na schooltijd steeds vaker bij zijn opa langs en de laatste maanden voor zijn dood hoorde hij zijn verhaal over de Tweede Wereldoorlog, iets waar hij eerder nooit over sprak. In Californië wordt hij met zijn opa geconfronteerd.

De familieleden van de jongen worden door De Heer heel sterk en met humor neergezet. Hoe de moeder zich gedraagt naar bijvoorbeeld haar vader: het smeken om geld, zielig doen, dan weer kwaad worden of in tranen uitbarsten. Het is tragisch, en soms lachwekkend. Zij behandelt haar kinderen echt niet goed, maar je krijgt ook medelijden met haar. Haar broers en zussen hebben net als zij de nodige trauma’s opgelopen in hun jeugd en de oudere broer van de verteller lijkt later ook niet erg gelukkig te zijn geworden. Je begrijpt daardoor heel goed dat de hoofdpersoon worstelt en dat hij iets moet ondernemen om zijn leven in balans te krijgen.

Een van de mooie dingen in de NVRLND is dat de verhaallijnen zo goed met elkaar zijn verweven. Je valt midden in het leven van de hoofdpersoon, hij voert je vanzelfsprekend mee naar zijn jeugd, vertelt mooie en ook tragische verhalen en schakelt net zo makkelijk terug naar het heden. Nergens voelt het verhaal schematische of geforceerd aan; en het is zo spannend geschreven dat je wel door moet lezen: kortom, een zeer geslaagde tweede roman van Valentijn de Heer.